Başrolünde Şener Şen’in oynadığı Başar Sabuncu imzalı 1985 yapımı Çıplak Vatandaş filmini hatırlayanlar olacaktır. 

Film hakkında hiçbir bilgisi olmayanlar için biz bir özet geçelim: Filmin baş karakteri İbrahim (Şener Şen), dürüst, etliye sütlüye karışmayan ve kalabalık ailesini kıt kanaat geçindirmeye çalışan bir devlet memurudur. Maaşının yetmemesi üzerine mesai saatleri dışında limon satmaktan bulaşıkçılığa kadar birçok farklı ek işe girer. Ancak her geçen gün artan hayat pahalılığı ve bitmek bilmeyen borçlar onu köşeye sıkıştırır. Öyle bir köşeye sıkışır ki en sonunda malumun ilamı olarak sinir krizi geçirir. Kıyafetlerini çıkarır ve sokaklarda çıplak bir şekilde koşmaya başlar. Bu eylemi, sistemin getirdiği çaresizliğe karşı farkında olmadan gerçekleştirdiği bir "patlama"dır aslında. Sonrasında feleğin çarkı tam tersine işlemeye başlar ama yazımız filmin geri kalanıyla ilgilenmiyor; burada keselim.

İşsiz birinin geçim sıkıntısı yaşaması kadar normal bir şey yok. Peki ya işi olan biri geçim sıkıntısı yaşıyorsa? Okul sıralarında yıllarca dirsek çürütüp “masa başı ve sigortalı bir iş” bulmuş bir beyaz yakalı mesela. Evet evet, artık durum bu. Bir zamanların en afili işçi sınıfı olarak görünen beyaz yakalılar artık o avantajlı görünen konumun çok uzağındalar. Aldıkları maaş, özellikle İstanbul gibi büyük şehirlerde geçinmeleri için yeterli değil. Kaç tanesi filmdeki Şener Şen gibi sinir krizi geçiriyor bilinmez ama şu bir gerçek ki ek iş yapmak, bir beyaz yakalı için artık elzem, hatta onların diliyle söyleyelim: Must. 

Her dört beyaz yakalıdan üçü geçim sıkıntısı çekiyor

İstanbul Planlama Ajansı (İPA) tarafından hazırlanan 2025 tarihli "Beklentiler ve Gerçekler Arasında İstanbul’da Beyaz Yakalılar" raporu, bir dönemin refah simgesi olan bu kesimin günümüzde nasıl "kırılgan orta sınıfa" dönüştüğünü çarpıcı verilerle analiz ediyor. 

En son söyleyeceğimizi baştan söyleyelim, rapordaki en dikkat çekici bulgu, beyaz yakalıların gelir artışının diğer meslek gruplarının çok gerisinde kalması. 2011-2023 yılları arasında yönetici ve niteliksiz işçi gruplarında gelir artışı %1600’ü aşarken beyaz yakalılarda bu oran %1058,2 ile sınırlı kalmış. Bu erime döviz bazında daha net görünüyor: 2014’te 1.237,7 dolar olan ortalama aylık kazanç 2023’te 938,6 dolara gerilemiş.