Avrupa'da 2 Kasım'dan bu yana en az 53 uçuşa yönelik bomba ihbarı yapıldı. Tehditler nedeniyle yolcu uçakları rotalarını değiştirdi. Macaristan'da savaş uçakları havalandı. Fransa'da bir yolcu uçağı askerî hava üssüne indirildi.
6 Kasım'da da İngiltere, İrlanda ve Bulgaristan'daki medya kuruluşlarına bomba ihbarları yapıldı. İrlanda'nın kamu yayıncısı RTE ile Bulgaristan'ın Nova TV kanalı binalarını tahliye etti.
Şimdiye kadar yapılan aramalarda herhangi bir patlayıcı bulunmadı. İhbarların arkasında kimin olduğu da bilinmiyor.
Avrupa Birliği yetkilileri, ihbarlar arasında bağlantı olup olmadığını söylemek için henüz erken olduğunu belirtiyor.
Bomba ihbarları uçuşları aksattı
İlk bomba ihbarı 2 Kasım'da Londra'dan Bulgaristan'a giden, Macaristan merkezli Wizz Air'e ait bir yolcu uçağına yapıldı. Uçak, Macaristan’ın başkenti Budapeşte'ye yönlendirildi. Savaş uçakları iniş sırasında uçağa eşlik etti.
3 Kasım'da en az yedi uçuşa daha bomba ihbarı yapıldı. Londra'dan Varşova'ya giden bir yolcu uçağı Polonya'daki Modlin Havalimanı'na yönlendirildi. Havalimanı güvenlik aramaları nedeniyle kısa süreliğine kapatıldı.
5 Kasım'da 24'ten fazla uçuşa daha bomba ihbarı yapıldı. Dublin'den Roma'ya giden, İrlanda merkezli Aer Lingus'a ait bir yolcu uçağı Fransa'daki askerî hava üssüne indirildi.
Ertesi gün de devam eden tehditler, İngiltere'den İtalya'ya, İspanya'dan Finlandiya'ya kadar Avrupa'nın birçok ülkesini birbirine bağlayan uçuşları etkiledi.
Macaristan Savunma Bakanı Romulusz Ruszin-Szendi, NATO'nun Macaristan-Romanya sınırı yakınlarında hava devriyesi yapılması talimatı verdiğini söyledi.
Reuters'a göre 6 Kasım'da tehdit mesajlarının sayısı yüksek kalmasına rağmen uçuşlardaki doğrudan aksama bir önceki güne göre azaldı.
İngiltere Ulaştırma Bakanı da bomba ihbarlarının asılsız olduğunu söyledi.
Avrupa hava trafiğini koordine eden Eurocontrol havayolu şirketleri, havalimanları ve hava trafik hizmeti sağlayıcılarıyla birlikte çalıştığını açıkladı. Amaç, ihbarların uçuşlar üzerindeki etkisini azaltmak.
Tehditler televizyon kanallarına da yayıldı
6 Kasım'da bomba ihbarları Avrupa'daki medya kuruluşlarına da yayıldı. İngiltere'deki Sky News, İrlanda'nın kamu yayıncısı RTE ve Bulgaristan'ın Nova TV kanalı bomba yerleştirildiğini öne süren tehdit mesajları aldı.
RTE'nin Dublin'deki binası boşaltıldı. Polis araması sürerken kanalın bazı yayınları yaklaşık üç saat boyunca müzik ve önceden kaydedilmiş anonslarla değiştirildi.
Bulgaristan'da da Nova TV'nin başkent Sofya'daki haber merkezi de tahliye edildi.
İrlanda hükümeti, ülkede yayın yapan Virgin Media televizyon kanalına, Newstalk radyosuna ve günlük gazete The Irish Independent'a da asılsız bomba ihbarları gönderildiğini açıkladı.
Reuters'ın haberine göre RTE ve Nova TV'ye gönderilen e-postalar “Batı'ya Mesaj” başlığını taşıyor. Mesajlarda binalara bomba yerleştirildiği ve 45 dakika içinde patlayacağı iddia ediliyordu.
E-postaları gönderen kişi kendisini Mikhail Andropov olarak tanıttı. Avrupa'daki yolcu uçaklarına yapılan bomba ihbarlarının sorumluluğunu da üstlendi. Ayrıca ulaşım sistemlerine yönelik yeni saldırılar düzenleneceği tehdidinde bulundu.
İhbarların arkasında kim var?
İtalya'daki havalimanlarına ve havayolu şirketlerine gönderilen bazı mesajlarda, Rusya'da ortaya çıkan ve “Erkek Devleti” olarak çevrilebilecek Male State adlı grubun adı kullanıldı.
2016'da kurulan Male State, aşırı sağcı ve kadın düşmanı bir hareket. Rusya'da yasaklanan grubun kurucusu Vladislav Pozdnyakov ise hareketin artık faal olmadığını ve bomba ihbarlarıyla bağlantılarının bulunmadığını söyledi.
Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden bu yana Avrupa ülkeleri, enerji, ulaşım ve iletişim altyapılarına yönelik çeşitli sabotaj ve siber saldırılarda Moskova'yı suçladı. Rusya ise bu suçlamaları reddediyor.
Yavuz Sinangil
2 Ekim'de Fransa'daki yüzlerce süpermarketin soğutma sistemleri siber saldırıya uğramıştı. Bilgisayar korsanları, internete bağlı soğutucuların sıcaklıklarını uzaktan değiştirdi. Tonlarca gıda bozuldu. Saldırının ülke genelinde on milyonlarca euroluk zarara yol açtığı tahmin ediliyor.
Fayn
Avrupa'da hibrit savaş mı başladı?
İspanya Dışişleri Bakanı José Manuel Albares, 6 Kasım'daki açıklamasında, farklı Avrupa ülkelerinde aynı yöntemle peş peşe bomba ihbarları yapılmasının tesadüf olmadığı görüşünü dile getirdi.
Albares'e göre Avrupa, otoriter güçlerin demokrasileri hedef aldığı bir “hibrit saldırı ve psikolojik savaş girişimiyle” karşı karşıya olabilir.
Hibrit savaş, bir ülkenin işleyişini bozmak veya toplumda güvensizlik yaratmak için siber saldırı, sabotaj, dezenformasyon ve benzeri yöntemlerin kullanılmasını anlatıyor. Bu yöntemler doğrudan askerî çatışmaya girilmeden de uygulanabiliyor.
Bir yolcu uçağına bomba yerleştirildiği söylendiğinde güvenlik birimleri tehdidi ciddiye almak zorunda. Uçak başka bir havalimanına yönlendirilebiliyor, yolcular tahliye ediliyor, güvenlik ekipleri arama yapıyor. Gerektiğinde savaş uçakları da havalanıyor.
İhbar asılsız çıksa bile uçuşlar aksıyor, havalimanlarının işleyişi bozuluyor ve ek maliyetler ortaya çıkıyor.
Avrupa Komisyonu'nun teknolojiden sorumlu üyesi Henna Virkkunen, Avrupa'nın 2022'den bu yana kritik altyapılara sabotaj, insansız hava aracı ihlalleri, siber saldırılar ve seçimlere müdahale gibi farklı tehditlerle karşılaştığını söyledi.
Virkkunen'e göre bu tür eylemler toplumları istikrarsızlaştırmayı ve insanların birbirine duyduğu güveni sarsmayı amaçlıyor. Saldırıların her zaman Rusya'dan kaynaklanmadığını, ancak Moskova'nın sıklıkla sorumlu olduğunu belirtti.
Fayn
TIME dergisine konuşan Atlantic Council araştırmacısı Elisabeth Braw da bu tür eylemleri savaşla barış arasındaki “gri bölge” içinde değerlendiriyor.
Braw'a göre sivil altyapıya yönelik saldırılar hükümetleri zor durumda bırakıyor. Ortada açık bir askerî saldırı bulunmadığı için nasıl karşılık verileceği belirsizleşiyor. Üstelik sorumluların kim olduğunu belirlemek de kolay değil.
Avrupa Birliği'nin ulaştırmadan sorumlu komiseri Apostolos Tzitzikostas ise daha temkinli. Tzitzikostas, 5 Kasım'da yaptığı açıklamada, bomba ihbarları arasında bağlantı olup olmadığını söylemek için henüz erken olduğunu belirtti.
