Yeni Zelanda'nın Kuzey Adası'nın güney ucundaki Ngawi kıyılarında 43 pilot balina öldü. Balinalar 5 Kasım sabahı, başkent Wellington'ın güneydoğusundaki Cape Palliser yakınlarında karaya vurmuş halde bulundu.
İlk incelemelerde, bazıları hâlâ hayatta olan en az 20 balina tespit edildi. Yeni Zelanda Koruma Bakanlığı, Project Jonah adlı deniz canlılarını kurtarma kuruluşu ve bölgedeki yerli Maori halkı, balinaları yeniden denize döndürmek için kurtarma çalışmalarına katıldı.
Balinaların birkaç kilometrelik kıyı şeridine yayılmış olması ve bölgenin coğrafi koşulları kurtarma çalışmalarını zorlaştırdı. Yeni Zelanda'nın Kuzey ve Güney adalarını ayıran Cook Boğazı'ndan gelen güçlü dalgalar, keskin kayalıklar ve çakıllı sahil, ekibin balinalara ulaşmasını güçleştirdi.
Yeni Zelanda kamu yayıncısı RNZ'ye konuşan ve bölgede 40 yılı aşkın süredir balıkçılık yapan Andrew Sim, daha önce kıyıya vuran balinalar gördüğünü ancak burada ilk kez pilot balinalarla karşılaştığını söyledi.
Balinalar neden toplu halde kıyıya vuruyor?
Pilot balinalar, isimlerine rağmen yunusgiller ailesine ait. Büyük gruplar halinde yaşıyor ve aralarında güçlü sosyal bağlar kuruyorlar.
Bilim insanlarına göre bu bağlar, toplu kıyıya vurma olaylarını açıklayabilecek etkenlerden biri. Bir balina yönünü kaybettiğinde veya hastalandığında diğerleri onu takip edebiliyor. Böylece bütün grup sığ sularda mahsur kalabiliyor.
Bir başka olasılık da balinaların yön bulma sistemiyle ilgili. Bu hayvanlar, ekolokasyon adı verilen yöntemle ses dalgalarını kullanarak çevrelerini algılıyor. Ancak deniz tabanının yavaşça yükseldiği sığ sularda bu sistem yeterince iyi çalışmayabiliyor.
İskoçya'daki St Andrews Üniversitesi'nden biyoloji profesörü Ian Boyd, sığ kıyılar ve çekilen gelgitin toplu kıyıya vurma olaylarında etkili olabileceğini belirtiyor.
2022'de de yaklaşık 500 balina ölmüştü
Yeni Zelanda, balinaların toplu halde kıyıya vurduğu olayların sık görüldüğü ülkelerden biri. Ülkede 1840'tan bu yana 5 binden fazla kıyıya vurma vakası kaydedildi.
1918'de Yeni Zelanda'nın doğusundaki Chatham Adaları'nda yaklaşık bin pilot balinanın karaya vurduğu tahmin ediliyor. 2022'de ise Yeni Zelanda'nın doğusundaki Chatham Adaları'nda iki ayrı olayda toplam 477 pilot balina öldü.
Ngawi'de ölen balinaların gömülmesi için Koruma Bakanlığı, Yeni Zelanda'nın yerli halkı Maorilerle birlikte çalışıyor. Ülkeye Avrupalıların gelişinden yüzyıllar önce yerleşen Maorilerin kültüründe balinaların özel bir yeri var. Bu hayvanlar, taonga olarak adlandırılan, manevi ve kültürel açıdan büyük değer taşıyan varlıklar arasında kabul ediliyor.
Yerel Maori toplulukları, ölen balinaları geleneklerine uygun biçimde uğurlamaya hazırlanıyor.
