18-19 Kasım günlerinde yakın dönemin en tarihi buluşmalarından biri gerçekleşti. ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin Çin'in Shenzhen kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) 33. Zirvesi kapsamında buluştu.
Liderlerin gündeminde savaşlar, nükleer enerji ve petrol vardı.
Bir saati aşan görüşmenin sonunda ise “barış bildirisi” olarak nitelendirdikleri bir metni yayınladılar.

Beyaz Saray’ın açıklamasına göre üç lider, “Birleşmiş Milletleri reforme etmeye” karar verdi.
Petrol üretimini ve tedariğini arttırmayı planladı.
Uluslararası Ceza Mahkemesi ve diğer benzer kurumların “yetki alanlarını kötüye kullanmamaları gerektiği” konusunda mutabık kaldı.
“Nükleer risklerin azaltılması” ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi konusunda anlaştı.
Peki bu tarihi diye nitelendirilen zirveden kim neyi elde etti? Üç uzmana sorduk.
Doç. Dr. Ümit Alperen: Çin diplomatik güç olduğunu kanıtladı
Şi Jinping, Vladimir Putin ve Donald Trump’ın Shenzhen’de aynı masada buluşması, yalnızca üç büyük gücün diplomatik teması açısından değil, Çin’in küresel siyasette kendisine biçtiği rol bakımından da önemli. Bu buluşmayı Pekin açısından değerli kılan, üç liderin aynı fotoğrafta yer almasından çok, Çin’in hem Washington hem de Moskova ile ilişkilerini aynı diplomatik zeminde yönetebilme kapasitesini göstermesi.
Şi’nin temel hedefi, Çin’i yalnızca yükselen bir ekonomik ve askerî güç olarak değil, uluslararası meselelerin çözümünde merkezi rol oynayan bir diplomatik aktör olarak konumlandırmak. Trump ve Putin’i aynı platformda ağırlamak, Pekin’e bu iddiasını görünür kılma fırsatı sundu. Üstelik Çin bunu yaparken Rusya ile stratejik ortaklığını sürdürmeye, ABD ile de rekabetin tamamen çatışmaya dönüşmesini önlemeye çalışıyor.
Burada Çin’in diplomatik yaklaşımının önemli bir yönü ortaya çıkıyor. Pekin, Washington ile rekabet ederken Moskova ile yakınlığını koruyor; ancak Rusya ile ortaklığını ABD karşıtı bir ittifaka dönüştürmekten de kaçınıyor. ABD ile rekabet, Çin’in Washington’la belirli konularda ortak çıkar aramasına engel değil.
Şi’nin Çin, ABD ve Rusya arasında düzenli temas çağrısı, Shenzhen buluşmasının dikkat çekici yönlerinden biri. Bu çağrı, Pekin’in üçlü teması tek seferlik bir zirveyle sınırlamak yerine, stratejik meselelerin ele alınabileceği daha kalıcı bir diyalog kanalına dönüştürmek istediğine işaret ediyor. Ancak ortak bildiride nükleer risklerin azaltılması için diyalog taahhüdü yer alsa da düzenli üçlü temas için bir takvim ya da mekanizma açıklanmadı.
