İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, 67 milletvekilinin desteğini alan Gadi Eisenkot'a hükümeti kurma görevini verdi. Eski Genelkurmay Başkanı Eisenkot'un koalisyon oluşturmak için 28 günü var. Başarılı olursa Benyamin Netanyahu'nun uzun başbakanlık dönemi sona erebilir.
Eisenkot'un işi kolay değil. 27 Ekim seçimlerinde hiçbir blok tek başına çoğunluğu sağlayamadı. Hükümetin kurulmasında 19 milletvekili kazanan Arap partilerinin desteği belirleyici olacak.
Fayn
Eisenkot, İsrail siyasetinde yeni bir isim olsa da ülkenin askerî geçmişinde önemli bir yere sahip.
2015-2019 yılları arasında Genelkurmay Başkanlığı yaptı. 2018'de Gazze'deki Büyük Dönüş Yürüyüşü protestolarında Filistinliler öldürüldüğünde ordunun başındaydı. Netanyahu'nun Gazze'deki soykırımı yöneten savaş kabinesinde de görev aldı.
Gadi Eisenkot kimdir?
Gadi Eisenkot, 1960 yılında İsrail'in Taberiye kentinde dünyaya geldi.
1978'de İsrail ordusuna katıldı. Askerî kariyerinin büyük bölümünü, İsrail ordusunun en eski ve köklü piyade birliklerinden biri olan Golani Tugayı'nda geçirdi.
1982'de İsrail'in Lübnan'ı işgali sırasında görev aldı. Daha sonra Batı Şeria'da ve İsrail'in kuzey sınırında üst düzey komutanlıklar yaptı.
2015'te İsrail Genelkurmay Başkanı oldu. İsrail ordusunun en üst makamına yükselen ilk Fas kökenli isim oldu. Bu görevi 2019'a kadar sürdürdü.
2022'de siyasete girdi. Önce eski Genelkurmay Başkanı Benny Gantz'ın Ulusal Birlik Partisi'ne katıldı. Gantz, 2014'te 2.200'den fazla Filistinlinin öldürüldüğü Gazze saldırıları sırasında ordunun başındaki isim.
Eisenkot, daha sonra kendi partisi Yaşar'ı kurdu.
Netanyahu'ya karşı kampanyasında devlet kurumlarının güçlendirilmesine ağırlık verdi. Daha hesap verebilir bir yönetim ve güvenlik politikalarında daha planlı bir yaklaşım vaat etti.
Dahiya Doktrini: “Orantısız güç kullanacağız”
Eisenkot'un adı en çok Dahiya Doktrini'yle anılıyor. Doktrin, adını Beyrut'un güneyindeki Dahiya bölgesinden alıyor. Hizbullah'ın güçlü olduğu bu bölge, 2006 Lübnan Savaşı sırasında İsrail ordusu tarafından ağır biçimde bombalandı. Saldırılarda çok sayıda bina yıkıldı. Sivil altyapı büyük zarar gördü.
Eisenkot, 2008'de yaptığı açıklamada benzer bir saldırı yönteminin gelecekte de uygulanabileceğini söyledi. Hizbullah'ın İsrail'e saldırı düzenlediği köylerin askerî üs olarak değerlendirileceğini savundu.
“Orantısız güç kullanacağız. Büyük hasara ve yıkıma neden olacağız.”
Dahiya Doktrini, silahlı grupların faaliyet gösterdiği yerleşim bölgelerinde büyük çaplı askerî yıkım yaratılmasını öngörüyor. Bu yaklaşımın amacı, karşı tarafa ağır bir bedel ödeterek gelecekteki saldırıları caydırmak.
Doktrin, özellikle sivillerin korunmasını önemsemediği için eleştiriliyor.
Eisenkot, Mart 2026'da Lübnan'a yönelik saldırılar sırasında Dahiya Doktrini'ni yeniden gündeme getirdi. Doktrinin geçerliliğini koruduğunu söyledi ve uygulanmasını savundu.
Gazze'deki protestolarda Genelkurmay Başkanı'ydı
2018 yılında Gazze'de Büyük Dönüş Yürüyüşü adı verilen protestolar düzenlendi. Filistinliler, İsrail'in Gazze'ye uyguladığı ablukayı protesto ediyordu. Ayrıca 1948'de İsrail'in kuruluşu sırasında topraklarından sürülen veya kaçmak zorunda kalan Filistinlilerin geri dönüş hakkını talep ediyordu.
İsrail askerleri, Gazze sınırındaki göstericilere ateş açtı.
Birleşmiş Milletler'in bağımsız soruşturma komisyonuna göre 2018'deki protestolarda 189 Filistinli öldürüldü. Ölenler arasında 35 çocuk, üç sağlık çalışanı ve iki gazeteci de var.
Eisenkot o sırada İsrail Genelkurmay Başkanı'ydı.
BM komisyonu, İsrail askerlerinin uluslararası hukuku ihlal ettiğini tespit etti. Bazı saldırıların savaş suçu veya insanlığa karşı suç oluşturabileceğini açıkladı.
Netanyahu'nun savaş kabinesinde yer aldı
Hamas'ın 7 Ekim 2023 saldırılarının ardından Netanyahu bir acil durum hükümeti kurdu. Eisenkot da eski Genelkurmay Başkanı Benny Gantz'la birlikte bu hükümete katıldı.
Eisenkot, Netanyahu'nun savaş kabinesinde sekiz ay boyunca görev yaptı. Bu dönemde İsrail'in Gazze'ye yönelik soykırımında on binlerce Filistinli öldürüldü. Bölgenin büyük bölümü yaşanılamaz hale geldi.
Aralık 2023'te Eisenkot'un oğlu Gal, Gazze'deki soykırımda görev yaparken öldürüldü. İki yeğeni de hayatını kaybetti.
Haziran 2024'te Eisenkot ve Gantz hükümetten ayrıldı.
Eisenkot'un Netanyahu'yla temel anlaşmazlığı, Filistinlilere yönelik politikalardan çok Gazze'deki soykırımın nasıl yürütüldüğüyle ilgili.
Netanyahu'nun savaş sonrası için açık bir planı olmadığını savunuyor. İsrail'in saldırılarının somut siyasi hedeflere dayanması gerektiğini düşünüyor.
Fayn
Netanyahu'dan ne kadar farklı?
Eisenkot, seçim kampanyasında iki devletli çözümü desteklemediğini açıkça söyledi:
“İki halk için iki devlet demedim. Bugün barıştan ve iki devletten söz edenler çatışmayı anlamıyor.”
İşgal altındaki Batı Şeria'da Yahudi yerleşimlerini de destekliyor:
“Yahudiye ve Samarya'daki yerleşimlere güçlü biçimde inanıyorum.”
Yahudiye ve Samarya, İsrail'in Batı Şeria için kullandığı isimler. Bölgedeki İsrail yerleşimleri uluslararası hukuka göre yasa dışı.
Eisenkot, İsraillilerle Filistinlilerin birbirinden ayrılmasını ve İsrail'deki Yahudi çoğunluğunun korunmasını savunuyor. Bağımsız bir Filistin devletine karşı çıkıyor. Ancak Batı Şeria'nın tamamen ilhak edilmesini de desteklemiyor. İsrail'in bölgedeki güvenlik kontrolünün sürmesini istiyor.
İran konusunda da Netanyahu'yla benzer düşünüyor. İran'ı İsrail'in başlıca güvenlik tehditlerinden biri olarak görüyor ve gerektiğinde önleyici saldırıları destekliyor.
Prof. Dr. Salih Bıçakcı'ya göre iki isim arasındaki temel ayrım, güvenlik politikalarının nasıl yürütüleceği konusunda. Eisenkot, askerî kararların açık siyasi hedeflere dayanmasını ve devlet kurumlarının güçlendirilmesini savunuyor.
Eisenkot'un vaatleri, İsrailli seçmenlerin farklı bir yönetim arayışına yanıt vermiş olabilir. Ancak bu vaatler, Netanyahu'nun güvenlik politikalarından köklü bir kopuş anlamına gelmiyor.
