Çocuklara yönelik sosyal medya düzenlemesi Kasım 2026 itibariyle yürürlüğe giriyor. Altı aylık deneme süresinin sonunda da yasaklar yürürlüğe girecek.
Düzenlemenin hem 15 yaş altı çocuklar hem de 15-17 yaş arasındaki bireyler için kurallar getirdiği söylense de sosyal medya kullanan herkesi etkileyeceği aınlaşılıyor. Buna rağmen, yeni kuralların nasıl uygulanacağı hâlâ birçok bilinmezliği de içeriyor.
Biz de bilinenleri, bilinmeyenleri derledik, akıllara takılan sorulara yanıtlar aradık.
1- Sosyal medya yasağı nedir?
1 Mayıs 2026 tarihinde yayımlanan 7578 sayılı Kanun ve 5651 sayılı Kanun'da yapılan değişiklikler, sosyal ağ sağlayıcılarının 15 yaşın altındaki çocuklara hizmet vermemesini, yaş doğrulama dahil teknik/idari önlemler almasını ve 15-17 yaş grubu için farklılaştırılmış hizmetler sunmasını zorunlu kıldı.
Ancak kanunun kendisi e-Devlet'i, T.C. kimlik numarasını veya resmi bir kimlik belgesini doğrudan zorunlu kılmıyor.
2- Neden böyle bir yasaya gerek duyuldu?
Yasanın ardında çocukların fiziksel, zihinsel, psikolojik, sosyal ve duygusal gelişimini korumak, cinsel istismar ve ticari sömürü risklerinden uzak tutmak ve sosyal ağ sağlayıcılarını denetlemek yatıyor.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, 15 yaş altı sosyal medya yasağını "ailelerin huzuru ve çocukların güvenliği" için hazırlandığını iddia etti.
3- Yasalaşmaya giden adımlar neydi?
Çocukların sosyal medyadaki risklerden korunması meselesi uzun zamandır dünyada tartışılan bir mesele. İlk yasak Avustralya’da uygulandı.
2024’te Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), 13 yaş altı çocukların sosyal medya erişimini yasaklamaya yönelik bir çalışma başlattı.
Sosyal medya yasağı ve kısıtlamalarının kurumsal zemini, Cumhurbaşkanlığı’nın 2026-2035 dönemini "Aile ve Nüfus 10 Yılı" ilan etmesiyle hazırlandı. Buna göre Türkiye'nin “dijital çağda aile yapısını koruma, ekran bağımlılığı ile mücadele etme ve çocuk dostu bir ekosistem inşa edeceği” açıklandı.
Sosyal medyanın kısıtlanması amacıyla AKP’nin hazırladığı torba yasa 2026 Ocak ayında TBMM’ye geldi.
Bu yıl Nisan ayında Urfa, hemen ardından Kahramanmaraş’taki ölümlü okul saldırılarının yarattığı infial, sosyal medya yasağının hızlanmasında rol oynadı.
Zehra Çelenk
4- 15 yaş altı sosyal medyayı nasıl kullanabilecek?
Yasaya göre sosyal medyada yalnızca e-devlet üzerinden 15 yaşını doldurduğunu doğrulayan kullanıcılar hesap açabilecek.
Onaylanan çocuk hesapları gizli olacak. Çocuğun takip ettiği hesaplar ve takipçileri de diğer kullanıcılar tarafından görülemeyecek. Çocukların hesaplarına yalnızca takip ettiği hesaplar mesaj gönderebilecek, bu hesaplardan ekran görüntüsü alınamayacak ve canlı yayın açılamayacak.
Çocuk hesaplarında, dokunma, görsel içerik kaydırma, tıklama veya benzeri kullanıcı hareketleriyle ya da kendiliğinden ardışık olarak sunulmasını sağlayan arayüz, tasarım veya işlev sunulamayacak.
5- E-devletten yaş doğrulaması nasıl yapılacak?
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, düzenlemenin 31 Mart 2027 tarihine kadar geçici hükümle uyum sürecinde olacağını, bu tarihten sonra doğrulama sistemine geçileceğini duyurdu.
Göktaş, sosyal medya hesaplarına “token”larla giriş olacağını söyledi:
"Yeni düzenlemeye göre sosyal medya platformlarında ilk kez hesap açmak isteyen kullanıcılar yaş doğrulaması için e-Devlet sistemine yönlendirilecek. Kullanıcı, e-Devlet üzerinden yaşına ilişkin bilgiyi doğrulayan dijital bir kod alacak. Bu kod aracılığıyla yaş doğrulama işlemini tamamlayarak sosyal medya platformunda hesap oluşturabilecek."
6- Ebeveyn kontrolü nasıl işleyecek?
Yasa, sosyal ağ sağlayıcılarından ebeveyn kontrol araçlarını geliştirmesini talep ediyor. Söz konusu araçlar anne, baba veya çocuğun vasisi gibi kişiler tarafından kullanılabilecek. Hesap ve özellik ayarlarının kontrol edilmesi, satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemlerin ebeveyn iznine bağlanması veya harcama limiti belirlemesi imkânları sunulacak.
Ayrıca kullanım süresinin izlenmesi, bu sürecin ebeveyn tarafından belirlenmesi, sınırlandırılması ile konum paylaşma mekanizmaları da olacak. Çocukların bu sistemi devre dışı bırakmasını engelleyecek güvenlik tedbirleri de alınacak.
7- Ya çocuk büyüklerin telefonunu kullanırsa?
Düzenlemede çift taraflı kontrol mekanizması işleyecek. Yani sosyal medya platformlarına da yükümlülük veriliyor. Göktaş, “Diyelim ki çocuk babasının, annesinin hesabıyla giriyor. Sosyal medya platformları da tekrar yönlendirme yapabilecek. Yani bir yandan onlar bir yandan biz kontrol edeceğiz," dedi.
8- Yasaktan önce açılan hesaplar ne olacak?
Yasağın yürürlüğe girmesinden önce açılmış olan 15 yaş altı tüm mevcut hesaplar tamamen kapatılacak. Herhangi bir muafiyet yok.
9- Her vatandaş yaşını doğrulamak zorunda mı?
Evet. Yaşını e-Devlet sistemi üzerinden doğrulamayan mevcut hesaplar da 31 Mart 2027 itibarıyla otomatik olarak askıya alınacak.
10- Yaş doğrulaması sadece hesap açmak için mi gerekli?
Hayır. Göktaş, bir hesabın 15 yaşından küçük bir çocuk tarafından kullanıldığına ilişkin “şüphe” oluşursa platformun, söz konusu hesabı geçici olarak askıya alacağını söyledi. Böyle bir durumda kullanıcı yeniden e-Devlet üzerinden yaş doğrulaması yapmaya yönlendirilecek. Yani iki aşamalı bir mekanizma uygulanacak.
11- Yasa 15-18 yaş arası için nasıl uygulanacak?
Göktaş, bu yaş grubunun bazı uygulamaları kullanamayacağını söylese de hangilerini kast ettiği açıklığa kavuşmadı.
“Ekran bağımlılığı unsuru oluşturan ‘ekran kaydırma’, ‘sürekli başa kaydırma’ olmayacak. Buna ek olarak ekran kopyası yani ‘ekran kaydı’ yapılamayacak ve canlı yayın açamayacaklar. Ayrıca ‘çocuğa sadece takip ettiği hesapların mesaj gönderebilmesi’ ve ‘görüldü bilgisinin kapatılması’ gibi düzenlemeler getirildi,” diyen Göktaş, bu konuda ailelerden talep geldiğini vurguladı.
12- Oyun platformları da kısıtlanacak mı?
Evet ve hayır. Sosyal medya düzenlemesinden farklı olarak oyun platformlarına 15 yaş altı için genel bir kullanım yasağı getirilmedi. Ancak oyunların yaş sınıflandırmasına tabi tutulması ve ebeveyn denetimi araçlarının sunulması öngörülüyor.
Platformların oyun içi satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemlerde ebeveyn kontrolünü desteklemesi gerekecek.
Türkiye’den günlük erişimi 100 bini aşan yurtdışı kaynaklı oyun platformları ülkede temsilci bulundurmak zorunda olacak.
Kurallara uymayan şirketler para cezalarıyla, ihlalin devam etmesi hâlinde ise mahkeme kararıyla internet bant genişliğinin daraltılması yaptırımıyla karşı karşıya kalabilecek.
13- Yasaya uymayan platformlar cezalandırılacak mı?
Sosyal medya şirketleri 31 Mart 2027'ye kadar eski hesapları temizlemez ve 15 yaş altı çocukların bu hesapları kullanmaya devam etmesine göz yumarsa, bant daraltma (erişim engeli) ve ağır para cezaları ile karşı karşıya kalacak.
Ceza miktarı, ilgili platformun bir önceki takvim yılındaki küresel cirosunun yüzde 3'ü kadar hesaplanacak.
14- Yasaya dair temel eleştiriler ne?
EDAM (Ekonomi ve Dış Politika Araştırmalar Merkezi) Ekim 2026'da yayımladığı "Çocukların Sosyal Medyaya Erişimi: Türkiye için politika önerileri" başlıklı raporunda e-Devlet'in tek veya zorunlu doğrulama kanalı haline getirilmesi ihtimaline dikkat çekti:
“Devletlerin çocukları siber zorbalık, cinsel istismar, ticari manipülasyon ve bağımlılık yaratan tasarımlardan koruma yükümlülüğü meşrudur. Ancak asıl mesele, bu korunma sağlanırken çocukların bilgi, ifade, mahremiyet, eğitim ve katılım haklarının ihlal edilmemesi, yani doğru önlem kombinasyonunun bulunmasıdır.”
Siber haklar ve ifade özgürlüğü alanında çalışan hukukçu, akademisyen Yaman Akdeniz'e göre düzenleme, kamuoyuna "çocukları koruma" amacıyla sunulsa da pratikte çok daha geniş bir kontrol mekanizmasının önünü açabilir:
"Bugün sosyal medya için kurulan bir sistem, yarın başka dijital hizmetler için de kullanılabilir. Bu, 'function creep' [işlev kayması] dediğimiz, sistemin zamanla genişlemesi riskini beraberinde getiriyor."
15- e-Devlet zorunluluğu neden sakıncalı bulunuyor?
Gizliliğin İhlali: EDAM raporuna göre "Kimlik - Paylaşım" Eşleşmesi, gizliliğin ihlali demek. Zira yaş doğrulaması ile kimlik doğrulaması aynı şey değil. Amaç, kişinin en az 15 yaşında olup olmadığını bilmek. Oysa bu yasayla kişinin adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve resmi kimliğini platforma açıyor.
Karmaşa: e-Devlet'in doğrudan yasaya entegre edilmesi veya zorunlu tutulması, kamusal kimlik altyapısı ile sosyal medya kullanımının gereksiz şekilde ilişkilendirilmesine yol açabilir.
Güvenlik sorunu: Kamusal kimlik altyapısının bu süreçte tek kanal olarak kullanılması, sistem üzerinde yoğun bir baskı ve olası bir siber güvenlik ya da teknik aksaklık durumunda tüm dijital erişim sistemlerinin kilitlenmesi riskini (tek hata noktası) beraberinde getiriyor.
Hukuki tartışma: Anayasa'nın 20. maddesi (kişisel verilerin korunması ve ölçülülük ilkesi) ile KVKK'nın 4. maddesi gereğince, veri işleme amaçla sınırlı ve ölçülü olmalı. Yalnızca bir yaş sınırını teyit etmek için milyonlarca vatandaşın tüm kimlik verilerinin risk altına girmesi veya platformlarla dolaylı/doğrudan bağ kurması ölçülülük ilkesini zedeler. Fransa, Anayasa Konseyi'nin benzer bir düzenlemeyi, devletin tüm nüfustan yeterli güvenceler olmaksızın yaş kanıtı talep etmesi nedeniyle iptal etti.
16- Gözetim toplumunda yeni bir adım mı?
Yönetmelik, Siber Güvenlik Başkanlığına yaş doğrulama belirteci rehberi hazırlama ve sosyal ağ sağlayıcılarla paylaşma yetkisi de veriyor.
Bu rehberin içeriğini kullanıcıların bilmeyeceğini söyleyen Yaman Akdeniz, "Yönetmelik başkanlığa gizli kurallar belirleme şeklinde geniş yetki vermiş. Arka planda sosyal ağ sağlayıcıları ile devlet ilişkisi konusunda yönetmelik kullanıcılara bir bilgi ve güvence vermiyor," dedi.
Akdeniz, sözkonusu sınırlamaların çocukları kamusal tartışmanın dışına iteceğine de dikkat çekti. Yönetmelikteki "çocukların gelişimine zarar verecek içerikler" ifadesinin belirsiz olduğunu ifade eden Akdeniz, "Bu durum çocukların siyasi içeriklere ulaşmasını kısıtlar," diye konuştu.
İfade Özgürlüğü Derneği, yönetmeliğin yürütmesinin durdurulması ve iptali talebiyle Danıştay'a dava açacak.
17- Yasada tanımlar açısından sorunlar neler?
EDAM raporu, kapsam belirsizliğine dikkat çekiyor. Yani yasadaki "Sosyal ağ sağlayıcısı" tanımının özünde bir çocuk gelişimi sınıflandırması olarak tasarlanmamış olduğunu, yasayla işlevleri çok farklı olan sistemlerin aynı kurala tabi tutulacağını söylüyor.
Ayrıca hizmet kavramıyla ilgili de sıkıntılar var. Yasadaki "hizmet sunmayacaktır" ifadesi, hesap açılmamasından öte kamuya açık içeriklerin okunmasını bile engelleyen bir içerik karartmasına dönüşebilir ve anayasal haklarla çelişebilir.
18- Turistler ne yapacak?
e-Devlet zorunluluğu, özellikle Türkiye'ye turist olarak gelen yabancı ülke vatandaşlarının sosyal medyaya erişimini son derece zorlaştıracak.
19- Başka hangi ülkede benzeri uygulama var?
Türkiye gibi kamusal dijital kimlik platformları veya devlet kimlik altyapıları üzerinden çocukların sosyal medya kısıtlamalarını yönetmeye çalışan veya bunu planlayan ülkeler var. Ancak hiçbir demokratik ülkede kimlik bilgilerinin doğrudan sosyal medya şirketlerine açıldığı zorunlu bir model bulunmuyor.
Kuzey Kore, Çin, İran, Suudi Arabistan sosyal medya konusunda en sert önlemleri alan ülkeler. Rusya internet denetim kurumu Roskomnadzor, ülkeyi küresel internet ağından koparıp tamamen devlet kontrolündeki bağımsız bir ağa dönüştürmeyi amaçlayan yasa kapsamında Batılı platformları neredeyse tamamen izole etti.
20- Toplum bu kısıtlamaları onaylıyor mu?
Kişilerin hangi sosyal medya hesaplarıyla veya platform içi paylaşımlarla kimliklerinin eşleştirilebileceğine dair toplumda çok ciddi bir kaygı var. EDAM raporunda yayımlanan anket sonuçlarına göre, kimlik-paylaşım eşleşmesinden endişe duyanların oranı %67 seviyesinde (Çok endişeli: %29,8; Biraz endişeli: %37,2).
21- Avustralya deneyimi neyi gösterdi?
Türkiye’deki yasağa en yakın örnek olarak gösterilen Avustralya, 16 yaş altı sosyal medya yasağını dünyada ilk uygulayan ülke (10 Aralık 2025).
Platformlar milyonlarca hesabı kısıtlasa da, çocukların önemli bir kısmının farklı yöntemlerle (sahte yaş, VPN, alternatif platformlar) erişimi sürdürdüğü ve siber zorbalık verilerinde henüz belirgin bir düşüş görülmediği tespit edildi.
22- Düzenlemeyi deneyen ama vazgeçen ülke var mı?
Fransa Anayasa Konseyi, 14 Ağustos 2026 tarihli kararıyla 15 yaş altı çocuklara yönelik genel sosyal medya yasağını, zararlı özelliklerle yeterince bağdaşmadığı, ebeveynlere yetki vermediği ve orantılılık ilkesini ihlal ettiği gerekçesiyle iptal etti.
23- AB ve İngiltere’de benzer yasaklar var mı?
Avrupa Birliği genel bir yasak yerine risk temelli yaklaşımı, "tasarımdan itibaren güvenlik" ilkesini ve yaş doğrulamasının müdahaleci olmamasını savunuyor. AB genelinde geliştirilen dijital kimlik cüzdanları, yaş sınırlamaları ve çocuk koruma kuralları (KIDS Act / DSA düzenlemeleri) ile entegre ediliyor.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa Birliği (AB) genelinde 13 yaş altı çocuklara sosyal medya yasağı getirileceğini duyurdu. 13-15 yaş arasındakiler için ise ebeveyn denetiminde ve yaşa uygun hesaplar oluşturulmasını zorunlu kılınacak. Plana ilk destek Almanya’dan geldi.
Birleşik Krallık sistemik yükümlülüklerin yanı sıra 16 yaş altı kısıtlamaları duyurdu.
24-Şirketler kısıtlamalar konusunda ne yapıyor?
Şirketler yeni yasalara uymakla birlikte, arka planda ciddi bir hukuk ve lobi mücadelesi yürütüyor. Örneğin Meta ve Google, Avustralya ve İngiltere gibi ülkelerde 16 yaş sınırını doğrulamak için yapay zekayla yüz analizi (biyometrik kontrol) yöntemlerini önerdi. Bir yandan da hükümetleri esneklik göstermeye zorladı. Platformlar, bu katı yasakların çocukları tamamen engellemeyeceğini, aksine onları denetimsiz VPN uygulamalarına ve dark web gibi karanlık mecralara iteceğini iddia eden raporlar yayımladı.
25- Alternatif çözüm ne olabilir?
EDAM raporu, AB'nin "anonim yaş ispatı" (zero-knowledge / sıfır bilgi proofs benzeri) modelleri gibi, platforma kişinin kimliği, adı veya kesin doğum tarihi gitmeden yalnızca "15 yaşından büyük" olduğunu kanıtlayan mahremiyet koruyucu teknik standartların ve alternatif akredite yöntemlerin getirilmesi gerektiğini savunuyor.
Raporda önerilen başlıklar şöyle:
İşlev Bazlı Yaklaşım: Sosyal medyanın tamamen yasaklanması yerine, risk üreten özelliklerin (algoritmik tavsiye, yabancılarla iletişim vb.) ve yüksek riskli işlevlerin sınırlandırılması gerekir. Eğitim ve sağlık gibi kamusal/faydalı alanlar için dar istisnalar tanınmalı.
Veri Minimizasyonu: Yaş doğrulama işlemi "kişinin kim olduğunu" (T.C. kimlik No, ad soyad) öğrenmeye değil, yalnızca "15 yaşından büyük olup olmadığını" kanıtlamaya (anonim yaş ispatı) dayandırılmalı.
Kademeli ve Esnek Sistem: Tek bir yasak yerine, 15-17 yaş grubu için gece bildirimleri, otomatik oynatma ve kişiselleştirilmiş akışların varsayılan olarak kapatılması gibi güvenli-tasarım standartları getirilmeli.
Yaptırımlarda Ölçülülük: Platformlara getirilecek yaptırımlarda (bant daraltma vb.), ihlalle ilgisi olmayan milyonlarca yetişkin kullanıcının bilgiye erişim hakkını zedeleyecek genel engellemeler son çare olarak görülmeli.
Etki Değerlendirmesi: Uygulama öncesinde kapsamlı bir "Çocuk Hakları Etki Değerlendirmesi" ve "Veri Koruma Etki Değerlendirmesi" yapılmalı; mimari yeterince test edilememişse uygulamanın kısa süreli ertelenmesi değerlendirilmelidir.
Yazan:
Mehveş Evin
BÜ Psikolojik Danışmanlık mezunu. Bilgi Üniversitesi’nde e-MBA programını bitirdi. 1993'ten beri gazeteci. Sabah, Yeni Yüzyıl, Aktüel, NTV, Vatan, Akşam, Milliyet'te çalıştı. A’dan Z’ye: Buraya Nasıl Geldik, Dünyanın Dibi Oteli kitaplarının yazarı.
