İrlandalı yazar Sally Rooney, son on yılın en çok konuşulan edebiyatçılarından biri.
2017'de yayımlanan ilk romanı Arkadaşlarla Sohbetler (Conversations with Friends) ile dikkat çekti.
Bir yıl sonra gelen Normal İnsanlar (Normal People) ise onu uluslararası bir edebiyat yıldızına dönüştürdü.
Rooney'nin romanları aşk, arkadaşlık, sınıf farklılıkları ve genç yetişkinlerin ekonomik güvencesizlikleri etrafında şekilleniyor. Özellikle modern ilişkileri anlatma biçimiyle milenyum kuşağının sesi olarak anılıyor.
2021'de Güzel Dünya, Neredesin?, 2024'te ise İntermezzo romanlarını yayımladı. Kitapları Türkiye dahil dünyanın birçok ülkesinde geniş bir okur kitlesine ulaştı.
Yalnızca İngiltere'de Normal İnsanlar bir milyondan fazla, Arkadaşlarla Sohbetler ve Güzel Dünya, Neredesin? ise ayrı ayrı 500 binden fazla sattı.
Normal İnsanlar romanı, Paul Mescal ve Daisy Edgar-Jones'un başrollerini paylaştığı bir televizyon dizisine de uyarlandı. BBC'de yayımlanan dizi, 2020'de kanalın dijital yayın platformunda 62,7 milyon kez izlendi ve yılın en çok izlenen dizisi oldu.
Rooney son yıllarda Filistin'e verdiği açık destekle de gündemde.
Palestine Action nedir, neden yasaklandı?
Palestine Action, 2020'de İngiltere'de kuruldu. Hareketin temel amacı, İngiltere'nin İsrail'e silah tedarikindeki rolünü protesto etmek ve bu ticari ilişkileri kesintiye uğratmak.
Grup, özellikle İsrailli silah üreticisi Elbit Systems'ın İngiltere'deki fabrikalarını hedef aldı.
Elbit Systems, İsrail ordusuna Gazze'deki saldırılarda kullanılan silahlı insansız hava araçları, mühimmat ve hedef tespit sistemleri sağlayan ülkenin en büyük silah üreticilerinden biri.
Aktivistler fabrikaların çatılarına çıktı, üretim tesislerini işgal etti, girişleri kapattı ve bazı eylemlerde ekipmanlara zarar verdi.
2021'de grup üyeleri tarafından Leicester'daki bir insansız hava aracı fabrikası günlerce işgal edildi. 2022'de Glasgow'daki bir silah fabrikasında düzenlenen eylemde bir milyon sterlini aşan maddi hasar meydana geldi.
Ekim 2023’te Gazze'de ABD destekli İsrail’in başlattığı soykırımın ardından eylemler daha da yoğunlaştı. Palestine Action, İsrail'e silah sağladığını veya askeri faaliyetlerine destek verdiğini savunduğu şirketleri hedef almaya devam etti.
Haziran 2025'te ise aktivistler İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri'ne ait Brize Norton üssüne girerek iki askeri uçağa kırmızı boya püskürttü. İngiliz hükümeti, bu eylemi ve grubun daha önce verdiği maddi zararları gerekçe göstererek Palestine Action'ı Temmuz 2025'te terör örgütü ilan etti.
Karar, yalnızca grubun faaliyetlerini değil, ona verilen desteği de suç kapsamına sokuyor.
Rooney yasağa rağmen Filistin desteğini sürdürdü
Sally Rooney, yasağın ardından Ağustos 2025'te İrlanda'nın önde gelen gazetelerinden The Irish Times için kaleme aldığı görüş yazısında Palestine Action'ı desteklemeye devam edeceğini açıkladı.
Üstelik bu desteğini maddi olarak da sürdüreceğini duyurdu. Normal İnsanlar ve Arkadaşlarla Sohbetler romanlarının BBC tarafından yayımlanan televizyon uyarlamalarından elde ettiği telif gelirlerini gruba aktarmak istediğini belirtti.
Rooney, İngiltere'nin kararına tepki gösterirken şu ifadeleri kullandı:
“İngiltere devleti bunu terörizm olarak görüyorsa, belki de faaliyetlerimi finanse eden WH Smith ve BBC gibi kuruluşları da incelemeli.”
İngiltere'deki terörle mücadele yasaları, yasaklı bir örgüte aktarılabileceği bilinen paranın sağlanmasını suç sayabiliyor.
Bu suç için öngörülen ceza 14 yıla kadar hapis.
Rooney'nin İngiltere ve İrlanda'daki yayınevi Faber, 14 Ekim 2026'da yaptığı açıklamada, İngiliz yasaları nedeniyle yazarın İngiltere'deki kitap satışlarından elde ettiği telif gelirlerini kendisine aktaramadığını açıkladı.
Yayınevi, bir yazarın kitaplarını satıp kazancını kendisine aktaramamanın kabul edilemez olduğunu belirterek Rooney'nin de onayıyla İngiltere'ye yeni kitap tedarikini durdurdu.
Karar, Rooney'nin kitaplarının devlet tarafından doğrudan yasaklandığı anlamına gelmiyor.
İngiltere'deki kitapçılar mevcut stoklarını satabilecek.
Diğer ülkelerdeki satışlar da devam edecek.
Rooney, İntermezzo romanıyla kazandığı 2025 Sky Arts Edebiyat Ödülü'nü almak için Londra'ya gitmekten de vazgeçti.
Nedeni, Palestine Action'a verdiği destek yüzünden gözaltına alınabileceğinden endişe etmesi.
Ancak tutumunu değiştirmedi:
“İnançlarım ve niyetlerim konusunda kamuoyuna karşı dürüst olmak için her türlü çabayı gösterdim. Bunun sonuçlarını kabul etmeye de tamamen hazırım.”
Filistin'e destek artık ifade özgürlüğü meselesi
Palestine Action yasağı, İngiltere'de geniş bir ifade özgürlüğü tartışmasına yol açtı.
Yasağın yürürlüğe girmesinden bu yana gruba destek verdikleri gerekçesiyle 3 bin 700'den fazla kişi gözaltına alındı. Yaklaşık 2 bin 500 kişi hakkında suçlama yöneltildi. Gözaltıların önemli bir bölümü, Filistin'deki soykırıma karşı olduklarını ve Palestine Action'ı desteklediklerini belirten pankartlar taşıyan göstericilere yönelikti.
Palestine Action'ın 2020'deki kurucularından ve İngiltere'deki yasağa karşı açılan davanın öncülerinden Filistin yanlısı aktivist Huda Ammori, Rooney'nin kararını cesur ve ilkeli bir duruş olarak değerlendirdi. Ammori, hiçbir yazarın siyasi ilkeleriyle eserlerini yayımlama özgürlüğü arasında seçim yapmak zorunda kalmaması gerektiğini söyledi.
Uluslararası Af Örgütü de terörle mücadele yasalarının barışçıl protestoları ve sanatsal ifade özgürlüğünü kısıtlamak için kullanılmasından endişe duyduklarını açıkladı.
Örgütün İngilitere Başkanı Kerry Moscogiuri'ye göre hiçbir yazar, siyasi görüşleri nedeniyle kitaplarının raflardan kaldırılmasıyla karşı karşıya kalmamalı.
Rooney'nin tutumunun kişisel sonuçlarını kabul etmesini de takdir eden Moscogiuri, yaşananların diğer sanatçıları görüşlerini açıklamaktan caydırabileceği uyarısında bulundu.
