3 Kasım’da ABD’de yapılan ara seçimler elektronik oy verme teknolojilerini yeniden gündeme getirdi. ABD'de elektronik oy verme sistemleri artık seçimlerin önemli bir parçası. Milyonlarca seçmen, oyunu dokunmatik ekranlı cihazlar üzerinden kullandı.Tercihleri kâğıt pusulaya aktarıldı ve elektronik sistemlerle sayıldı.
Türkiye’deyse 2007'den beri seçim süreçlerinin altyapısını sağlayan Seçim Bilişim Sistemi’nin de arkasındaki güç HAVELSAN, 2010 yılında ‘e-sandık’ projesini başlatmıştı ama 2020’de bu proje rafa kaldırıldı.
Oysa dijital ortamda gece yarısı künefe sipariş edebiliyor, yapay zekayla üretilmiş, Azerice fırça atan meyve videoları izleyebiliyoruz.
2026 Ocak ayında görevden ayrılan eski YSK Başkanı Ahmet Yener de künefenin yanında elektronik oylamanın iyi gideceğini düşünmüş olmalı ki 2023 seçimlerinin hemen ardından yeni bir e-oylama projesi başlattı.
Çalışmanın ülke genelinde kullanılacağı söylentileri çıkınca YSK bunu yalanlayarak sadece yurtdışı seçmene yönelik çalışma yürütüldüğünü söyledi. Dönemin YSK Başkanı Yener aynı dönemde birden fazla kez yasal düzenleme için TBMM'yi işaret ediyordu.
Sorun şu ki, 298 Sayılı Kanunun 94/A maddesi yıllardır yurtdışı seçmenleri için elektronik oylama imkanlarının kullanılmasına izin veriyor. Görünüşe göre devletimiz bize yine sürpriz yapmak istiyor.
Bilgisayarlara güvenebilir miyiz?
Siber güvenliğin en temel ilkelerinden biri, hiçbir sistemin yüzde yüz güvenli olmadığıdır. 2022’de parola güvenliği sağlamak için kurulmuş LastPass müşterilerinin parola kasalarını çaldırdı. 2023’te 23andMe 6,9 milyon, 2024'te Dell 49 milyon müşterisinin verisini çaldırdı.
2025'te kayıtlara geçen muhtemelen en büyük sızıntıda Apple, Facebook ve Google hesaplarına ait olduğu belirtilen yaklaşık 16 milyar giriş bilgisinin internete düştüğü belgelendi. Yaklaşık üç trilyon dolarlık Microsoft yalnızca 2025'te kendi ürünleri için 23 bin 922 güvenlik yaması yayınladı. Çok güvenli olduğu varsayılan iPhone telefonlara sızıldı.
Binlerce insanın denetlediği ve katkı sunduğu açık kaynak kodlu sistemlerde de durum farklı değil. Yayındaki websitelerinin yaklaşık %40’ının altyapısını oluşturduğu için belki de dünyanın en çok gözden geçirilen yazılımlarından biri olan WordPress'in çekirdeği bile defalarca ciddi güvenlik açıkları verdi.
Madem her sistemin güvenlik açığı var, biz bu bilgisayarları neden kullanıyoruz?
Çünkü telafi edilebilir riskleri kabullenmek karşılığında elde ettiğimiz hız ve kolaylık çoğu zaman buna değiyor. Mesela ihmalinizden kaynaklanmayan bir kredi kartı dolandırıcılığına maruz kalırsanız Türkiye dahil birçok ülkede bankalar bu zararı üstleniyor. Oysa seçime ve seçmen iradesine yapılmış bir müdahaleyi telafi etmek bu kadar kolay değil. Hileli bir seçim sonucu elde edilen makamların sahipleri, mevzuatı ve ülkenin gidişatını geri dönülmez biçimde değiştirebilir.
Künefe siparişi için yeterince güvenli olan sistem, demokrasiyi emanet etmek için güvenilir olmayabilir. Zira seçime müdahale etmek isteyebilecek ve yeterli parası, gücü, teknik bilgisi ve zamanı olan yüzlerce güç odağı var.
Sorun tek katmanda değil
1984 yılında yayınlanan ‘Reflections on Trusting Trust’ makalesinde Ken Thompson’ın ortaya koyduğu gerçek değişmedi: Bir bilişim sistemine güvenebilmeniz için sadece dışarıdaki saldırganlara karşı güvenli olmasını sağlamanız yetmez. Sistemin her bir parçasını üreten kişi ve kurumlara da güvenebilmelisiniz. E-oylama yazılımınızı, yazılımın derleyicisi olan yazılımı, üzerinde çalıştığı işletim sistemini ve/veya fiziksel parçalarını üretenlerin hepsine güvenebilmemiz gerekir.
