Sabahtan akşama devlet ve hükümet başkanlarının, bilim insanlarının ve sivil toplumun iklim krizini ve çözüm önerilerini konuşacağı BM Taraflar Konferansı-COP31 Antalya’da başladı. 

COP taraflar konferansı demek. Zaten COP’a katılan ülkelere de taraf deniyor. Kararlar uzlaşıyla alınıyor ve her ülke kendi hedefini kendisi belirliyor. 

Bu seneki COP’un ana konusu sıfır atık ve döngüsel ekonomi. Ayrıca gıda güvenliğinden yeşil sanayileşme ve temiz enerji dönüşümüne kadar birçok konu gündemde olacak. 

Bu seneki COP’un, öncekilerden önemli bir farkı, meselenin finansal boyutunu da ele alacak olması. Zira çevre dostu üretim ucuz değil. Para olmayınca aksiyon da alınamıyor. 

İki hafta sürecek zirveyi ve orada konuşulanları anlamak için iklime dair temel terimleri bilmek gerekiyor. 

Ayrıca hepimizi ilgilendiren iklim gündemini takip edebilmek ve meselenin eğrisini doğrusunu ayırt edebilmek için de bazı temel bilgilere sahip olmak elzem. 

Biz de hazır COP-31 Türkiye’de yapılırken bu terimleri ve temel bilgileri açıklayalım istedik.

Bunun için Birleşmiş Milletler’in (BM) hazırladığı ayrıntılı iklim sözlüğüne de baktık, doğa koruma alanında çalışan RSPB (Royal Society for the Protection of Birds) gibi bağımsız ve güvenilir kaynaklara da. 

COP nedir, nereden çıktı?

İngilizce “Conference of the Parties” yani Taraflar Konferansı’nın kısaltması. Taraflar, 197 devlet ve 1 taraf sayılan Avrupa Birliği’nden oluşuyor. 

COP, 1992 yılında Rio de Janeiro’da imzalanan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin (BMİDÇS) en üst düzey karar alma organı. 

İlk COP toplantısı 1995 yılında Berlin’de yapıldı. O gün bugündür her yıl başka bir ülkede düzenleniyor. 

COP31 denmesinin sebebi 31. zirve olması.

Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) nedir?

IPCC ve COP, küresel iklim eyleminin iki ana sütunu. IPCC bilim üretirken COP bu bilime dayanarak politik kararlar alıyor.

IPCC, 1988 yılında Birleşmiş Milletler'e bağlı Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) ve Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) tarafından kuruldu.

IPCC’de farklı ülkelerden gelen bilim insanları, insan faaliyetlerinin iklim üzerindeki etkilerini ve risklerini araştırıyor, belgeliyor, sonuçları yayımlıyor. 

Paris Anlaşması

2015 yılında imzalanan, küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme kıyasla +2 derece Celsius'un -mümkünse 1,5 derecenin- altında tutmayı hedefleyen uluslararası antlaşma. 

İklim ile hava aynı şey mi?

Değil. İklim, belirli bir bölgedeki hava koşullarının uzun yıllar boyunca (genellikle olarak 30 yıl) ortalama değerlerine denir. Hava, anlık, günlük veya haftalık gibi kısa vadeli atmosfer koşulları için kullanılır.