Altı yıllık bekleyişin ardından Bir Başkadır’ın dört bölümlük kısacık bir sezonla dönecek olması beni de şaşırtmıştı. Bu kadar verimli, karakterlerine böylesine emek verilmiş bir dünyaya, yıllar sonra bir bakıp çıkmakla mı yetinecektik?
Heyecanla beklediğim ikinci sezonu izledikten sonra da bu duygum tamamen geçmedi. Hikâyelerin devamını, bazı yüzleşmelerin sonrasını hâlâ merak ediyorum. Fakat sezonun bu kısalığının, daralan dünyanın ve tamamlanamayan hikâyelerin içinden başka bir şey de görüyorum: Aradan geçen altı yılda, toplumca hâlimiz (eskilerin deyişiyle hâl-i pür melalimiz) birbirine biraz daha benzemiş; birbirimize biraz daha yaklaşmış, içinde yaşadığımız hayatta ise çok daha fazla sıkışmışız.
Bir Başkadır, pandemiyle hayatlarımızın küçüldüğü Kasım 2020’de evlerimize gelmişti. Dışarıyla ilişkimizi ekranlardan kurduğumuz günlerde, birbirinden çok uzak görünen hayatları aynı hikâyede buluşturan diziyi coşkudan öfkeye uzanan büyük bir iştahla konuştuk.
O dönem yazdığım Bir Başkadır’la derdimiz ne? başlıklı yazıda, “Toplumca gerçeklikle fena bir derdimiz var” demiştim. Birbirini tanıdığına fazlasıyla emin, karşısındakini dinlemeye ise pek az hevesli bir toplumun karşılaşmalarını anlatıyordu dizi. Kaskatı önyargıların, bastırılmış arzuların, yüzleşilememiş acıların arasında, sahici bir konuşma ihtimalinin belirmesi bile heyecan vericiydi.
Pek çok yönüyle beğendiğim birinci sezona itirazlarım da vardı: Ruhiye’nin travmasının kocasının kahramanlığı üzerinden çözülmesi, tecavüzcüyle empatiye açılan kapı, Hayrünnisa’nın evlatlık olduğunun açıklanmasının taşıdığı muhafazakâr mesaj riski… Peri ve Gülbin gibi eğitimli, kentli kadınların hayatlarında mutluluğa pek yer açılmaması da bu portrenin dengesini etkiliyordu. Yine de oyunculukları, diyalogları, kültürel hafızayla kurduğu ilişki ve karakterlerini birbiriyle konuşturma biçimiyle pek sık rastlamadığımız tarzda, başka bir anlatıydı gerçekten, Bir Başkadır.
Nira Atak
Sonraki yıllarda seküler ve muhafazakâr dünyaların karşılaşması ana akım dizilerin de gözde çatışmalarından oldu. Kızılcık Şerbeti, bir mağazada karşılaşmaya bile tahammül edemezken çocuklarının evliliğiyle birbirinin hayatına giren ailelerden ilerledi. Kızıl Goncalar tarikat hayatıyla seküler çevreyi karşılaştıran başka bir hat açtı. Özellikle Kızılcık Şerbeti’nde başlangıçtaki, toplumun farklı kesimlerine ve toplumsal kutuplaşmaya dair gündelik hayat gözlemlerinin zamanla aşkların, ihanetlerin, aile hesaplaşmalarının fonuna yerleştiğini gördük. Dizilerde rastladığımız karakterler ve dünyalar bir miktar çeşitlendiyse de “Bir Başkadır” başka olarak kaldı, özetle.
Altı yılda değişen hava
Yeni sezonda bu dünya epey daralmış. Bazı karakterlerin, mesela Hoca ve Hayrünnisa’nın devam hikâyelerini görmüyoruz; Ruhiye’nin hikâyesi önceki ağırlığıyla sürmüyor. İki önemli yeni karakter, Başkomiser Muzaffer ve Peri’nin gazeteci eşi Bahadır giriyor diziye. Yürüyen otorite Muzaffer girmekle kalmıyor; upuzun boyu, tok sesi ve şüpheci olduğu kadar da tehditkâr tavırlarıyla ortamı ele geçiriyor.
Bu sezonda evlerde, terapi odasında, upuzun diyalog ve monologlarda daha çok vakit geçiriyoruz. Dört bölümlük yapının ve evrendeki bu daralmanın ne kadarı tercih ne kadarı üretim koşullarının sonucu, bilmiyorum. Ama anlatının biçimiyle anlattığı ülkenin ruh hali arasındaki örtüşme çarpıcı. Altı yılda hayatımızın, üstümüze üstümüze kapanacak kadar daraldığını, her şeyiyle hissettiriyor dizi.
İnsan ömründe altı yıl, bütün bir dünyanın değişmesini bekleyeceğimiz kadar uzun sayılmaz. Türkiye’deyse bir hayatın içinden birkaç ayrı zaman geçmiş gibi hissediyoruz. Tekrarlanıp duran döngüler bakımından biraz 100, daima “mümkünlerin kıyısında” olmak bakımındansa zaman zaman 18 yaşında hissediyoruz hepimiz kendimizi.
Bir Başkadır’ın haletiruhiyesi de ülkeyle birlikte tamamen değişmiş. Daha karanlık ve kasvetli bir evrendeyiz artık. Neymiş o çalınan? Aa neşemiz gitmiş. Meryem’in laf lafı açan, sadede bir türlü gelemezken söylemeyeceğini de bir anda söyleyiveren oversharing başyapıtı konuşmalarına, Yasin’le kardeş atışmalarına, imam eşi Hilmi’yle ilişkisine yine gülüyoruz. Muzaffer’in kibrinin ve tehdidinin arasından bile gülümseme sızıyor. Ama artık tüm konuşmalar kalın bir hüzün tabakasıyla kaplı. Geçim derdi, eriyen orta sınıf, düşmanlığa dönüşen kutuplaşmalar, gittikçe büyüyen şüphe ortamı odanın havasını ağırlaştırmış.
