Amerikan teknoloji devi Palantir, geçen hafta X’te 22 maddelik manifestosunu açıklayınca tabiri caizse kıyamet koptu. Bu metin, şirketin CEO’su Alex Karp’ın 2025’te yayımlanan Teknolojik Cumhuriyet: Sert Güç, Yumuşak İnanç, Batı’nın Geleceği başlıklı kitabının bir özeti niteliğindeydi. İyi de, neden şimdi büyük tartışmalara yol açtı?
İsrail’in savaş politikalarına koşulsuz desteğini her fırsatta açıklayan Palantir, ABD ile müttefiklerine, ayrıca özel sektöre “gözetleme teknolojisi” satan bir veri analizi şirketi ve savunma yüklenicisi. ABD Göçmen Polisi’nden Gazze ve İran savaşına, şirketin yapay zekâ teknolojileri insan avında kullanılıyor.
Palantir, 2008'den bugüne dek sırf ABD hükümetinden toplam 1,9 milyar dolarlık sözleşme kaptı. Şirketin CEO’su Alex Karp ise 2024 yılında şirketin hisse senedi fiyatındaki hızlı artış sayesinde CEO maaşının çok üzerinde, 6,8 milyar dolar değerinde bir tazminat/gelir elde etti.
Silikon Vadisi devlerinin ajandasını ve terminolojisini kavramakta zorlananlara bu manifestonun ne anlama geldiğini, uzmanların yorumlarından faydalanarak deşifre ettik. Özetle manifesto, Trump’ın MAGA hareketini yani “Amerika’yı Yeniden Büyük Yap” siyasetini yüceltirken, demokrasinin ve bürokrasinin gereksiz olduğunu savunuyor.
Zaten en çok tartışma yaratan da son üç madde: Zira Palantir, Batı’nın ve beyaz ırkın üstünlüğünü savunurken kültürel hegemonyayı yeniden tarif ediyor. Çoğulculuğun yerini otoriterliğin ve yapay zekayla donatılmış kaba kuvvetin aldığı; Protestanlık, Yahudilik gibi din ve kültürlerin diğerlerinden üstün olduğu bir teknofaşist ütopya.
Tekno Feodalizm kitabının yazarı, Yunanistan’ın eski Finans Bakanı Yanis Varoufakis’e göre söz konusu 22 madde, açıkça “kitlesel ölüme kendini adamış bir şirketin taslak planı” olması açısından önemli.
Manifestonun Adolf Hitler’in Mein Kampf (Kavgam) kitabıyla Güney Afrika Apartheid’ının karışımı olan ana akım bir ideolojinin vücuda gelmiş hali olduğuna inanıyor Varoufakis:
“İdeolojik amaçlarının yanı sıra finansal gücü de düşünüldüğünde, Palantir’in türümüz için büyük bir tehdit olduğunu anlıyoruz. Hemen, şimdi önlem almalıyız!”
İşte Palantir’in 22 maddelik manifestosu, anlamı ve yorumları…
Öldürmek serbest, mail atmak paralı olsun
- Silikon Vadisi, yükselişini mümkün kılan ülkeye (ABD) ahlaki olarak borçludur. Silikon Vadisi'nin mühendislik elitinin, ulusun savunmasına katılma konusunda yükümlülüğü vardır.
Meali: Silikon Vadisi, çoğu Amerikalı’nın geçim kaynaklarını talan eden ve bankacılık sistemini kurtaran yönetici sınıf sayesinde var oldu. Ve Silikon Vadisi'nin elitleri bu yönetici sınıfını ölümüne savunacak. Ne de olsa Palantir, federal hükümetin savunma sözleşmelerinden daha da fazla kazanç elde etmek için muazzam bir fırsata sahip. Malum, Trump 1,5 trilyon dolarlık bir savunma bütçesi istiyor. Eh, mühendisler de orduya daha fazla öldürücü teknoloji hizmeti sağlayarak Trump’ın emrine amade.
- Uygulamaların tiranlığına karşı isyan etmeliyiz. iPhone, medeniyetimizin en büyük yaratıcı başarısı mı, yoksa zirve noktası mı? Bu nesne hayatlarımızı değiştirdi ancak şimdi de olasılık algımızı sınırlayabilir ve kısıtlayabilir.
Meali: Palantir, Apple Store'u gözüne kestirmiş durumda. Bu yüzden insanların mahremiyetinden geriye kalanları da yok eden başka bir cihaz geliştirip iPhone'u tahtından etmek istiyor.
- Ücretsiz e-posta yeterli değil. Bir kültürün veya medeniyetin, hatta yönetici sınıfının çöküşü, söz konusu kültür ekonomik büyüme ve kamu güvenliğini sağlayabiliyorsa affedilecektir.
Meali: Palantir, halka faydalı bir hizmete ücretsiz erişimi saçma buluyor. Bunun yerine, hükümetin vatandaşını gözetlemesine olanak tanıyan ve vergi indirimleri talep edecek bir sürü yazılım satmayı planlıyor. Elbette ki hiçbir şey bedava olmayacak.
- Yumuşak gücün, salt etkileyici söylemin sınırları ortaya çıktı. Özgür ve demokratik toplumların başarılı olabilmesi için ahlaki çağrıdan daha fazlasına ihtiyaç var. Sert güce ihtiyaç vardır ve bu yüzyılda sert güç, yazılım üzerine kurulacaktır.
Meali: Söz ve duygularla peynir gemisi yürümez, Palantir de silah satmak istiyor. Kim barışa kendini adayarak zengin oldu ki? Kaldı ki Alex Karp, Palantir'in "gerektiğinde, düşmanları korkutmak ve bazen de öldürmek için" kullanılması gerektiğini açıklamıştı. Sert güç çağrısı, aynı zamanda Trump yönetiminden daha fazla askerî sözleşme koparmak için tasarlanmış bir pazarlama hilesi.
Yapay zeka destekli katil robotlar geliyor
- Soru, yapay zekâ silahlarının üretilip üretilmeyeceği değil; kimin üreteceği ve hangi amaçla üretileceğidir. Düşmanlarımız, kritik askerî ve ulusal güvenlik uygulamalarına sahip teknolojilerin geliştirilmesinin faydaları hakkında tiyatrovari tartışmalara girmek için duraklamayacak.
