İBB Davası’nın 26. gününde, Ekrem İmamoğlu’nun tutuklu avukatı Mehmet Pehlivan, savunmasında dikkat çeken bir benzetme yaptı. Pehlivan’a göre İBB Davası, Brezilya’da Jair Bolsonaro’nun rakibi Lula’ya karşı düzenlenen “yargı darbesi” modelinden ilham almıştı.
Bundan birkaç gün sonra, CHP Genel Başkanı Özgür Özel de Brezilya’ya atıf yaptı:
“Brezilya'da Lula vardı, Bolsonaro iftira attı, yetmedi Lula'yı hapse attı, yetmedi; oğlunu, avukatını hapse attı. Onları hapse atan yargıcı Adalet Bakanı yaptı. Ne oldu biliyor musunuz? Brezilya, aslanlar gibi içerideki mağdurun arkasında durdu, Lula adaylaştı. Seçimlerde iki kişiden birinin oyunu aldı, şimdi Brezilya Devlet Başkanı. Eninde sonunda arkadaşlarımız çıkacak, Ekrem Başkan çıkacak, o sandık gelecek, Ekrem İmamoğlu cumhurbaşkanı olacak.”
Doğrusu, iktidarın bir yargı darbesi için Brezilya’dan ilham almasına gerek yok. Demokrasiye mahkeme salonlarında ayar verme konusunda kendi tarihimiz ne yazık ki oldukça zengin. Ancak Özel ve Pehlivan’ın vurguladığı nokta önemli: Dünyanın farklı ülkelerinde, otokratik tandanslı aktörler hukuku silahlaştırarak – yani lawfare yoluyla – popüler muhalif liderleri demokratik yarışın dışına itmeye çalışıyor. Brezilya bunun örneklerinden biri.
Brezilya’da neler yaşanmıştı? Hapishaneden yeniden iktidara uzanan Lula Inácio da Silva’nın hikayesi Türkiye’de muhalefete ne ölçüde ışık tutabilir? Ve CHP, İmamoğlu-Lula benzetmesiyle neyi hedefliyor?
Lula’nın hikayesi
Brezilya’da İşçi Partisi, 2003 yılında eski sanayi işçisi ve sendika yöneticisi Lula’nın başkan seçilmesiyle iktidara gelmişti. Obama’nın “dünyanın en popüler lideri” olarak nitelendirdiği Lula, başarılı geçen iki dönemin ardından 2011 yılında görevi Dilma Rousseff’e devretti.
Brezilya’nın ilk kadın başkanı Dilma, selefi kadar hünerli bir yönetici değildi; Lula’nın yürüttüğü hassas denge politikalarını sürdürmekte zorlandı. 2014 yılında kıl payı yeniden seçildi ancak derinleşen ekonomik kriz, patlak veren büyük yolsuzluk soruşturması (Lava Jato) ve sağ tandanslı sokak eylemlerinin büyümesiyle başkanlığı ciddi biçimde sarsıldı.
