Vize almak Türkiye’de son yıllardaki en büyük sorunlardan biri. Özellikle Avrupa ülkelerinden vize almayı bırakın vize randevusu almak bile mesele. Avrupa Komisyonu'nun 2025 Schengen vize istatistiklerine göre Türkiye'den yapılan yapılan vize başvurularına ret oranı yüzde 14,6 seviyesinde.
Dünyanın birçok ülkesinde vize almak isteyen milyonlarca kişi artık doğrudan konsoloslukların kapısını çalmıyor. Başvurular, devletlerin yetkilendirdiği dış hizmet sağlayıcılar aracılığıyla yürütülüyor. Bu sistemin merkezinde ise dünya çapında vize hizmetlerinde neredeyse tekel gücüne ulaşan VFS Global yer alıyor.
Tablo böyleyken şimdi de Kısa Dalga’nın, VFS Global’in Türkiye’deki faaliyetlerini konu alan “Vize imparatorluğu” başlıklı araştırma dosyasına gelen erişim engeli gündemde.
Dosya aslında Lighthouse Reports öncülüğünde 12 ülkeden 14 medya kuruluşunun ortak çalışmasının ürünü. Türkiye ayağını Kısa Dalga muhabiri Canan Coşkun hazırladı. Ama VFS Global’in vize aracılık sistemini ve Türkiye’deki Gateway bağlantılarını mercek altına alan yazı dizisi, İstanbul 9. Sulh Ceza Hakimliği’nin 1 Haziran 2026 tarihli ve 2026/5576 sayılı kararıyla erişime engellendi.
Kararda erişim engelinin 5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesi kapsamında alındığı belirtildi. Söz konusu maddede “Yaşam hakkı ile kişilerin can ve mal güvenliğinin korunması, millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi veya genel sağlığın korunması sebeplerinden bir veya birkaçına bağlı olarak” erişim engeli kararı verilmesi düzenleniyor. Yani “Vize İmparatorluğu” dosyası, millî güvenlik ve kamu düzenini bozacak nitelikte değerlendirildi.
Dosyada neler var?
Lighthouse Reports öncülüğünde, Kısa Dalga’nın da aralarında bulunduğu 12 ülkeden 14 medya kuruluşunun ortak çalışmasıyla yürütülen araştırma, dünya genelinde vize hizmetlerinde neredeyse tekel konumuna gelen VFS Global’in başvuru sahiplerini pahalı “isteğe bağlı ek hizmetlere” yönlendirdiğini, randevu ve özel ayrıcalıklı hizmetlerin fiilen zorunluymuş gibi sunulduğunu, kişisel verilerin korunmasında ciddi açıklar bulunduğunu ve rüşvet iddialarının birçok ülkeye yayıldığını ortaya çıkarıyor.
Uluslararası araştırmacı gazetecilik çalışmasında ulaşılan sonuçlar özetle şöyle:
- Vize başvuru sahipleri ihtiyaç duymadıkları ek hizmetleri satın almaya yönlendiriliyor.
- Kısa mesaj, kurye, çıktı, tarama ve premium (özel) salon hizmetleri bazı ülkelerde fiilen zorunluymuş gibi sunuluyor.
- Bazı çalışanlar, başvuru sahiplerine “daha fazla öderseniz vize alırsınız” algısı yaratmakla suçlanıyor.
- VFS personeline ek hizmet satışı için hedef ve komisyon sisteminin uygulandığı belirtiliyor.
- Eski çalışanlar, Trump’a yakın ABD’li bir iş insanının kontrolündeki Blackstone’un şirkete yatırım yapmasının ardından satış baskısının arttığını anlattı.
- Gişelerde toplam ücretin içine ek hizmetler dahil edilerek başvuru sahiplerinin fark etmeden ödeme yaptığı aktarılıyor.
- Premium ya da özel salon hizmetleri bazı yerlerde “daha hızlı randevu veya işlem imkânı” gibi sunuluyor.
- Bazı ülkelerde vize randevularının usulsüz biçimde satıldığı ve aracıların devreye girdiği iddia ediliyor.
- VFS’nin bazı rüşvet vakalarını sözleşme yaptığı devletlere bildirmediği ileri sürülüyor.
- Kişisel verilerin güvenli saklanması, zamanında silinmesi ve şifrelenmesi konusunda ihlaller tespit edildi. Slovakya veri ihlali nedeniyle VFS’ye 5 bin euro ceza verdi.
- Pasaport ve belgelerin kaybedilmesi, yanlış ücret alınması ve yetersiz personel eğitimi raporlara yansıdı.
- Botlar ve dış acenteler aracılığıyla randevuların bloke edildiği ve sonradan satıldığı belirtiliyor.
- Avrupa Birliği raporları, VFS’nin hizmet kalitesi sorunlarını kalıcı biçimde gidermekte başarısız olduğunu gösteriyor.
- Devletler VFS ile yaptıkları sözleşmelerin ihlali sayılabilecek uygulamalara rağmen çoğu zaman VFS’ye yaptırım uygulamaktan kaçınıyor.
Erişim engeli getirilen dosya
Kısa Dalga’da yayınlanan Türkiye ayağında ise VFS Global’in Türkiye operasyonları, Gateway Management ve şirketin sahibi Halis Ali Çakmak’ın iş ilişkileri ve eski Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ile ilişkileri inceleniyordu.
