Bir bebeğin dünyaya gelişi çoğu zaman yeni bir başlangıç olarak görülüyor, anneler için doğumun etkileri ise hastaneden taburcu olduktan çok sonra da devam edebiliyor. Üstelik bu sorunlar bazen yıllar sonra ortaya çıkıyor.
BBC'nin sağlık muhabiri Melissa Hogenboom, kendi yaşadıklarından ve uzmanlarla yaptığı görüşmelerden yola çıkarak doğumun uzun vadeli etkilerini ele aldı.
Habere göre dünya genelinde her yıl yaklaşık 40 milyon kadın, doğum sonrasında aylarca veya yıllarca sürebilen sağlık sorunlarından etkileniyor.
Yedi yıl sonra gelen hayati tehlike
Hogenboom'un hikâyesi acil sezaryenle başladı. Kızının doğumundan dört gün sonra dikişlerinin açılması ve bağırsaklarında gelişen ciddi bir komplikasyon nedeniyle yeniden ameliyat edildi.
Yedi yıl sonra, şiddetli karın ağrısıyla hastaneye kaldırıldı. Önceki ameliyatların oluşturduğu yara dokusu, bağırsaklarında tıkanmaya yol açmıştı. Doktorlar, kan akışı kesilen bağırsağının yaklaşık 60 santimetresini almak zorunda kaldı.
Dört ay sonra aynı sorun tekrarlandı ve Hogenboom yeniden ameliyat edildi. Doktorlar, bu komplikasyonun hayatının herhangi bir döneminde tekrar ortaya çıkabileceğini söyledi.
Hogenboom'un yaşadığı durum nadir olsa da doğumun uzun vadeli etkileri sanıldığından çok daha yaygın.
Doğumun etkileri onlarca yıl sürebiliyor
2024'te yayımlanan kapsamlı bir bilimsel inceleme, doğum sonrası sağlık sorunlarının çeşitliliğine dikkat çekiyor.
Araştırmalarda öne çıkan uzun vadeli komplikasyonlar arasında şunlar bulunuyor:
- Cinsel ilişki sırasında ağrı: %35
- Bel ağrısı: %32
- İdrar kaçırma: %8–31
- Kaygı bozuklukları: %9–24
- Dışkı kaçırma: %19
- Depresyon: %11–17
- İkincil kısırlık: %11
Bu oranlar farklı araştırmalardan elde edildiği için tüm kadınlar açısından aynı riski ifade etmiyor.
Üstelik sorunlar yalnızca sezaryen doğumlarla sınırlı değil. Vajinal doğum sırasında oluşan ciddi yırtıklar, pelvik taban kaslarında ve sinirlerde kalıcı hasara neden olabiliyor.
“En yakın arkadaşına bile anlatamıyordun”
Bugün 70'li yaşlarında olan Heather Barnes, 40 yılı aşkın süre önce kızını dünyaya getirirken ciddi bir doğum yaralanması yaşadı.
Doğum sırasında kullanılan forseps (bebeğin başını kavrayıp doğuma yardımcı olmak için kullanılan cerrahi alet) nedeniyle sinir hasarı oluşan Barnes, hâlâ kronik ağrı ve dışkı kaçırma sorunlarıyla yaşıyor.
Barnes, yaşadığı sorunları uzun yıllar konuşamadığını belirterek o dönemde bunları en yakın arkadaşına bile anlatamadığını söylüyor.
Benzer deneyimler yaşayan kadınlar, yalnızca fiziksel ağrıyla değil, sosyal hayattan uzaklaşma, çalışma hayatına dönememe ve yeniden hamile kalma korkusuyla da mücadele ediyor.
Annenin sağlığı neden ikinci planda kalıyor?
Travmatik doğum deneyimleri, yıllar boyunca devam edebilen depresyon, kaygı ve travma sonrası stres bozukluğuna da yol açabiliyor.
Uzmanlara göre temel sorunlardan biri, doğum sonrası sağlık hizmetlerinin büyük ölçüde bebeğe odaklanması. Annelerin kontrolleri ise çoğu zaman doğumdan sonraki ilk haftalarla sınırlı kalıyor.
Kuzey Carolina Üniversitesi'nden kadın doğum profesörü Alison Stuebe, bu yaklaşımı çarpıcı bir benzetmeyle eleştiriyor: Bebek şeker, anne ise ambalaj gibi görülüyor; bebek doğduktan sonra ambalaj bir kenara bırakılıyor.
Uzmanlara göre doğumdan yıllar sonra devam eden ağrı, idrar kaçırma veya diğer sağlık sorunları, kaçınılmaz olarak görülmemeli.
Pelvik taban fizyoterapisi, uygun tıbbi tedaviler ve psikolojik destek bazı kadınların yaşam kalitesini artırabiliyor.
Araştırmacılara göre doğum sonrası bakımın yalnızca ilk haftaları değil, annenin uzun vadeli sağlığını da kapsaması gerekiyor. Çünkü sağlıklı bir doğum, yalnızca bebeğin değil, annenin de hayatta kalması ve sağlıklı bir yaşam sürdürebilmesi anlamına geliyor.
