Fon skandalı ansiklopedisi
Fon skandalı aslında nasıl patladı? Daha önceden kimler uyardı? Uyaranlara ne oldu? Kim mağdur? Kim fail? Cevapları alt alta koyunca elimizde bir adet Fon Skandalı Ansiklopedisi oldu.

27 Ekim

Fon varlıklarının ekonomik değer kaybına uğramadan tasfiye edilmesini ve nakdin hak sahiplerine adil biçimde dağıtılmasını öngören düzenleme 27 Ekim’de yürürlüğe girdi. Meclis Genel Kurulunda kabul edilen 9 maddelik kanun, Resmi Gazete'de yayımlandı.

Fon skandalının etkileri ekim ayının son haftasında da devam ediyor.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 20 Ekim'de Bulls Yatırım, Alnus Yatırım ve Pusula Yatırım'ın faaliyetlerini sermaye yeterliliği sorunları nedeniyle geçici olarak durdurdu. Böylece kriz, tasfiye edilen yatırım fonlarının ötesinde aracı kurumları da etkiledi.

Borsa İstanbul'daki kayıplar da henüz telafi edilmiş değil. Eylül ayında başlayan sert satışların ardından ekim boyunca hisse fiyatları üzerindeki baskı sürdü. İşlem hacimlerindeki düşüş, yatırımcıların piyasaya duyduğu güvenin yeniden sağlanamadığına işaret ediyor.

Krizin genel ekonomiye yansımaları açısından dikkat çeken bir başka gelişme, tüketici güvenindeki düşüş oldu. TÜİK'in 23 Ekim'de açıkladığı verilere göre tüketici güven endeksi bir ayda yüzde 7,7 azalarak 84,8'e geriledi. Böylece son dokuz ayın en düşük seviyesine indi. Bu düşüşün ne kadarının fon skandalından kaynaklandığı bilinmiyor.

Tasfiye sürecinde ise ödemeler başladı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in açıklamasına göre 45 bin 747 hesaba toplam 40,8 milyar lira ödendi. 23 Ekim itibarıyla tasfiyesine karar verilen 131 fondan 84'ünün işlemleri tamamlandı.

22 Ekim'de TBMM'de kabul edilen yeni yasayla kalan fonların tasfiyesine ve yatırımcıların zararlarının karşılanmasına ilişkin hukuki çerçeve genişletildi. Ancak yüz binlerce yatırımcı için paralarının ne kadarını ve ne zaman geri alabilecekleri belirsizliğini koruyor.

Fon skandalının uzun vadeli ekonomik etkileri açısından iki sorun öne çıkıyor: Yatırımcıların zararlarının ne ölçüde karşılanacağı ve sermaye piyasalarına duyulan güvenin yeniden sağlanıp sağlanamayacağı.

16 Ekim

Uluslararası endeks kuruluşu MSCI (Morgan Stanley Capital International) Türk hisse senetlerine yönelik belirli endeks değişikliklerini ikinci bir duyuruya kadar geçici olarak dondurduğunu açıkladı. 

MSCI, düzenleme ve denetimde Haziran 2027'ye kadar yeterli ilerleme sağlanamaması halinde Türkiye'nin "Gelişmekte Olan Piyasa" statüsünden "Sınır Piyasa" veya "Bağımsız Piyasa" statüsüne geçişinin değerlendirebileceğini bildirdi.

8 Ekim

Türkiye tarihinin en büyük finans skandalı, bir anlamda “borsanın Susurluk’u” yaşanıyor. Sermaye, borsa, siyaset üçgeninde milyonlarca vatandaş doğrudan, tüm Türkiye ise dolaylı olarak mağdur edildi.

SPK açıklamasına göre, hakkında tasfiye kararı verilen 131 fonda toplamda 455 bin tekil yatırımcı bulunuyor. Aileleriyle birlikte düşünüldüğünde 2 milyon kişinin krizden doğrudan etkilendiğini söyleyebiliriz. Krizin ilk halkasındaki bu kişiler, fonlara koydukları parayı ne kadar zamanda ve ne oranda geri alabileceklerini bilmeden bekliyor.

Krizin ikinci halkasında ise sayıları 6 milyonu aşan genel borsa yatırımcısı geliyor. Bu kişiler de süreçten doğrudan etkilendi, yani ceplerindeki para eksildi. Balonun patladığı son iki haftada, borsadaki gösterge endeks olan BIST 100, yüzde 14 değer kaybetti. Borsadaki tüm hisseleri kapsayan BIST TUM endeksi eylül ayını yüzde 20 ekside kapatarak, son 18 yılın en kötü aylık performansına imza attı.

Borsa İstanbul’daki tüm şirketlerin toplam piyasa değerli eylülde yaklaşık 96 milyar dolar (4,5 trilyon lira) eridi. Bu kaybın 27 milyar dolarlık kısmı, BIST 100 hisselerinden kaynaklandı.

Borsadaki 28 şirket, son 10 seansın tamamında günü tabanda, yani yüzde 10 ekside kapattı.

Dolayısıyla yüksek enflasyon ortamında son yıllarda borsaya hücum eden milyonlarca kişi, eylülde büyük kayıp yaşadı.

Katılımcı sayısı hızla artan yatırım fonlarının piyasa değeri ise eylül ayında 3 trilyon lirayı aşan kayıpla 10 trilyon liradan 6,9 trilyon liraya geriledi.

Üstelik skandalın merkezindeki şirketlerin hisselerine sadece “finansal okur yazarlığı” olmadığı söylenen sıradan kişiler değil, birçok yerli ve yabancı şirket de para yatırmıştı. Örneğin, dünyanın en büyük varlık fonu olan Norveç Varlık Fonu’nun da 30 Haziran itibarıyla skandalla çakılan 10 hissede toplamda 208 milyon dolarlık varlığı bulunuyordu.

Borsada ya da fonlarda parası olmasa da Türkiye’nin tamamı, bu krizden etkileniyor ve/veya etkilenecek, çünkü bu sürecin ekonomiye kısa ve orta vadeli etkileri olacak.

Ekonomiye etkisi ne oldu? 

Milyarlarca dolar el değiştirdi. Şebekenin içinde yer aldığı iddia edilen birçok kişinin mal varlıkları için tedbir kararı alınsa da paranın önemli bölümünün başka kişilere ve başka ülkelere aktarıldığı yönünde işaretler var. 

Trilyonlarca liralık kaybın ardından ilk risk, ekonominin yavaşlaması. Nitekim yerli ve yabancı uzmanlar, Türkiye ekonomisi için büyüme öngörülerini, skandal sonrası aşağı yönlü revize etmeye başladı. Raporlarda, servet etkisi nedeniyle yurt içi talebin gerilemesinin muhtemel olduğuna işaret ediliyor. Büyümenin yavaşlaması, zaten yüzde 30’u aşan işsizliğin daha da yükselmesi tehlikesini beraberinde getiriyor.

İkinci risk, servet kaybı nedeniyle bankalardaki sorunlu kredilerin artması. Yüksek faiz etkisiyle zaten yüksek olanlı ihtiyaç kredileri ve kredi kartlarındaki batık oranının, bir başka ifadeyle borçlarını geri ödeyememeleri nedeniyle yasal takibe alınan kişi sayısının artması beklenebilir.

Üçüncü risk, borsa ve fonlardan kaçan paranın döviz ve altına yönelmesi. Yüksek faiz nedeniyle ilk iki hafta itibarıyla dövize yönelme sınırlı kaldı ancak yastık altı döviz ve altına yöneliş riski sürüyor.

Bu risklerin ne ölçüde gerçeğe dönüşeceği, ilgili otoritelerin fon tasfiye süreci ve genel olarak finansal piyasaların işleyişi ile ilgili atacağı adımlar belirleyecek.

Sorunu büyüten bir başka faktör, bu skandalın, dünya ve Türkiye ekonomisindeki risklerin ve belirsizliklerin arttığı bir dönemde yaşanması oldu. Kuzeyimizde ve güneyimizde savaşın devam ettiği, enerji fiyatlarının yüksek seyrettiği, dolar faizinin yükseldiği, 3 yıldır devrede olan mevcut ekonomik programa dair tepkilerin arttığı bir dönemde kırılgan tabloya, büyük bir finansal skandal eklenmiş oldu. 

Öte yandan yatırım fonlardaki kriz, emeklilik fonlarını da etkiledi. Ağustos sonunda 2 trilyon 614 milyar lira olan emeklilik fonlarının toplam değeri, eylül sonunda 2 trilyon 548 milyar TL’ye geriledi. Eylül’ün son iki haftasında kayıp 66 milyar lirayı aştı.

BEFAS’a (Bireysel Emeklilik Fon Alım Satım Platformu) açık emeklilik fonlarında 11 Eylül ile 30 Eylül tarihleri arasında toplamda 7,7 milyar TL’lik nakit çıkışı dikkat çekti. 

Emeklilik fonlarındaki değer kaybının büyük oranda hisse değeri kayıpları kaynaklı, çıkışların da hem güven kaybı hem de nakit ihtiyacı kaynaklı olabileceği tahmin edilebilir.

8 Ekim 2026

Yatırım fonlardaki kriz, emeklilik fonlarını etkilemeye devam etti. Fon krizi sonrası üç haftalık kayıp 600 milyar lirayı aştı. Emeklilik fonlarının toplam değeri, 7 Ekim itibarıyla 1 trilyon 998 milyar TL’ye geriledi. 

BEFAS’a açık emeklilik fonlarında 8 Eylül ile 8 Ekim tarihleri arasında toplamda 11,6 milyar TL’lik nakit çıkışı oldu.

🦉
Fayn’ın özgün haber dosyaları, araştırmaları ve görüş yazılarını okurlar mümkün kılıyor. Bizler işimizi severek ve layıkıyla yapmaya çalışıyoruz. Ancak sizler ücretli aboneliğe gönüllü olursanız sürdürebiliriz. Çünkü bağımsız yayıncılık bunu gerektirir. İkna olduysanız detaylar için sizi şuraya alalım.
Bağlantı kopyalandı!