17 Eylül’de patlayan fon skandalında tutuklamalar, istifalar sürüyor. 13 Kasım itibariyle 123 kişi tutuklu.
Ama hâlâ pek çok soru işareti var, fondan istifade edenler listesi merakla bekleniyor.
Bu krizin nereye uzandığı ve zararın boyutu asla kestirilemiyor. Kesin olan ise, toplumun konuya hiç azalmayan ilgisi ve tepkisi.
Yılların ekonomi gazetecisi Erdal Sağlam da fon krizini çok yakından takip eden isimlerden…
Sağlam son günlerde bu fon krizinin oluşmasına neden olan ekonomi yönetimine dair yorumlarıyla dikkat çekiyor.
Biz de Sağlam ile AK Parti dönemi ekonomi yönetiminin nasıl esnetilerek çok başlı bir hale getirildiğini, Mehmet Şimşek ve onu durdurmaya çalışan cepheleri, krizin ekonomimize etkilerini konuştuk.
Fon skandalının kronolojisine baktığımızda yaklaşık bir yıl önce Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in durumun farkında olduğunu anlıyoruz. Zira 4 Kasım 2025’te uluslararası ve herkese açık bir toplantıda bazı fonlar üzerinden manipülasyon yapıldığını söylüyor, ama yine de bu skandal yaşanıyor. Bu da önlemlerin neden zamanında alınmadığı sorusunu akla getiriyor. Buna yönelik açıklamalardan biri, ekonomi bürokrasisinin bir kısmının Şimşek’e direndiği yönünde. O zaman soru şu: Ekonomi yönetiminin yapısının fon skandalındaki etkisi ne?
Çok başat bir etkisi olduğu kesin. Bu nas politikaları ve uygulamaları 2000'den sonra ekonomik dengeleri iyice bozmuştu. Şöyle düşünebilirsiniz: Piyasa ekonomisi diyorsun; küresel ekonomiyle uyumlu, sermaye ve mal hareketlerinin serbest olduğu bir sistem içerisindesin. Bunun gereklilikleri var. Türkiye tasarrufu kısıtlı bir ülke, yurtdışından da tasarruf alıp kullanmak zorunda. Doğrudan yabancı yatırım almak zorunda ki buradaki istihdamı artırabilsin, teknolojiyi yükseltebilsin. Ama bunun için kurallara uyum gerekiyor.
Kemal Derviş dönemindeki reformlarda aksaklıklar vardı ama küresel ekonomiye entegrasyon büyük ölçüde gerçekleşmişti. Bu reformlar kapsamında bağımsız kurullar oluşturuldu. Bütçenin bozulmaması için Kamu Mali Kontrol Yasası getirildi. Yani kurala bağlandı, kurallı bir ekonomiye geçildi.
AKP iktidara geldikten sonra bu kurallı ekonomiyi yavaş yavaş bozmaya başladı. Ama çok da bozamadı çünkü 2007'ye kadar IMF programı devam etti. O arada enflasyonu da düşürdük ama daha sonra bir popülizm furyası geldi. Cumhurbaşkanı Erdoğan iktidarı pekiştikçe asıl istediklerini yapmaya başladı. Asıl istediği de bence mevcut sermaye yapısını değiştirmekti. Yeni sermaye üreterek ve sermaye transferi, servet transferi yaparak başka bir sermaye sınıfı oluşturmak istedi. Bunun için kuralları esnetmeye başladı.
Bu kuralları esnetme süreci adım adım nasıl ilerledi?
Pandemiden sonra Berat Albayrak'la birlikte, nas politikasıyla kurallar iyice bozulmaya başladı. Hem para piyasalarında hem de ekonomide, uluslararası ticarette bağımsız denetleme kurumlarının etkinliğinde azalma başladı. Bağımsız kurumlara saygın, liyakatli teknisyenlerin yerine tek kişinin sözünü dinleyecek kadrolar atanmaya başlandı.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nden sonra bu iyice pekişti. Kuralsız bir ekonomik düzen kuruldu. Bürokrasinin önemli görevlerine de bu kuralsız ekonomiye uygun, kamu için çalışan değil, yaratılmak istenen bu yeni sermaye sınıfını aldıkları kararlarla zenginleştirecek kişiler atanmaya başladı.
Daha önce de Türkiye’de bürokrasi, siyasetçi, iş insanı arasında bir yolsuzluk, bir usulsüzlük ilişkisi vardı ama hiç bu boyutlara gelmemişti.
Bir de bu dönemde ülkeye kara para girdi. Bunun zeminini hazırlamak için vergi afları çıkarıldı, varlık barışları yapıldı. Bu paralar bir anlamda buraya çekildi.
Böyle bir ortamda bazı uyanık tipler, bir kısmı gerçekten finans alanında iyi yetişmiş kişiler, kamuya girdi. Bunların ürettiği yeni zengin siyasetçiler türedi. Siyasetçi çocukları da bu işin içine girdi.
Fon skandalını anlamak için önce bu zemini anlamak gerekiyor. Çünkü bu skandal birdenbire ortaya çıkmadı. Önce bunun için hazır bir ortam oluştu.
Mehmet Şimşek ise kurallı ekonomiden yana.

Tam da burada o zaman soru şu; Şimşek ki görevi kabul etmek için epey nazlanmıştı, reformlar yapılması gerektiğini söylüyordu. Peki, ne oldu? Bürokrasiye sözünü mü dinletemedi? Ekonomi yönetiminde çift başlılık mı var?
Var. Danışmanların oluşturduğu, Albayrak döneminde kemikleşen bir ekip var. Mehmet Şimşek'e mümkün olduğunca hareket imkânı tanımadılar. Servet vergisi, nereden buldun yasası getirmek istedi ama hiçbirini yaptırmadılar.
Kendi çıkarlarına dokunacağı için mi? Yoksa o yaratılan yeni sermaye sınıfının çıkarlarına dokunacağı için mi?
Aynen öyle. Bir de ekonominin kurallı olmasını istemiyorlar. Çünkü kuralların esnek olduğu ortamdan faydalanmak istiyorlar. Mesela, bu fonların halka açılması, Türkiye Elektronik Fon Dağıtım Platformu TEFAS denilen olay gibi yöntemlerin hepsini bunlar getirdi. Disiplinsizliği, piyasada kuralsızlığı pekiştiren kararlardı bu tip kararlar.
Mehmet Şimşek, kuralların uluslararası sistemden ayrıştırmaya varacak kadar esnetildiğini ve bozulduğunu gördü. Mesela gri liste meselesi. Bunu düzeltmek için mafya baronlarına bir sıkılık getirildi ama bu bile yurtdışının isteğiyle oldu.
Şimşek’in söylediği “manipülasyon var” meselesini piyasa 3-4 yıldır biliyordu. 2002'den sonraki bütün SPK başkanları, bir tanesi hariç, hepsinin bu işlerin içinde olduğu söylendi. Şimdi şimdi bürokraside birçok ismin birlikte hareket ettiği söyleniyor.
Birlikte hareket eden, Mehmet Şimşek'e direnen, kararları uygulatmayan ekip, bu işin eninde sonunda patlayacağını hiç düşünmedi mi?
Biraz pervasızca gittiler. Yargı sistemi ellerinde, siyaset ellerinde. Böyle olunca da kurdukları düzeni mümkün olduğunca uzun zaman sürdürmeyi istediler. Pervasızlık böyle bir şey zaten.

