Çok mutlu olduğum anlarda beynim kendi kendine bir fon müziği çalmaya başlar. Kafamdaki DJ bu kez “Vira Vira”yı seçiyor. Yeni Türkü’nün o bildik ezgisine, küreklerimizin suya her girişinde çıkan “foşş” sesi eşlik ediyor. Arada, önde yüzü bize dönük oturan eğitmenimiz Burak’ı da duyuyorum:
Up!
Her “up!” komutunda, hareketli tekne koltuğunda ileriye doğru uzanıyor, kollarımızı açıyor, sırtımızı geriye veriyor ve küreklere asılıyoruz. Kürek çektikçe teknemiz Haliç’in sularında süzülüyor, sanki suyun değil, hayatın ritmini tutturuyoruz. Teknemizin hızının oluşturduğu rüzgâr nazikçe okşuyor bizi.
Ağzım kulaklarımda, zira kürek sporuna başlayalı yalnızca yarım saat oldu ama suyla, doğayla ve takım arkadaşlarımla bütünleştiğimi ama aynı zamanda başta cep telefonu olmak üzere her şeyden de özgürleştiğimi hissediyorum.
Bahtiyarım.
Bir de aklımdan kürek maceramı Fayn’daki arkadaşlarıma nasıl anlatacağımı geçiriyorum.
Fayn sporda
Fayn’da biliyorsunuz, bazı formatlarımız var, oradaydım formatında toplumsal bir olayı yerinden izleyip gözlemlerimizi aktarıyoruz. Fayn öneriyor yazılarımızda hoşumuza giden bir kültürel etkinliği, kitabı, filmi size öneriyoruz.
Bir süredir de kendi aramızda şöyle konuşup duruyoruz: Ya bir de “Fayn deneyimliyor” diye bir şey yapsak? Hani biz bir şeyi bizzat deneyimleyelim, sonra da anlatalım. Kültür, sanat, spor… Neye denk gelirsek. Aklımızdan geçirdiğimiz deneyimlerden biri de son zamanlarda giderek popülerleşen kürek.
Doğrusu, hiç meraklısı değildim ama iki yıldan beri kürek çeken arkadaşım Bülent, grubumuza kürek deneme dersi organize etmeyi önerince işte dedim, beklenen an geldi. Fayn deneyimliyor: kürek sporu…
Ben dahil herkes kürek çekebilir
Açık konuşayım, kürek sporu bana çok uzaktı. Hani İngiliz kraliyet ailesi filmlerinde, Cambridge’li çocukların kürek yarışları olur ya… O kadar uzak.
Mezunu olduğum ODTÜ’de bir zamanlar okula ait olan gölde kürek sporu yapanlar vardı ama o dönemde de diğer tüm sporlar gibi pek ilgimi çektiğini söyleyemem.
Zira motor koordinasyonu gelişmiş biri sayılmam. 54 yaşıma geldim, hâlâ neresi sağ, neresi sol, anlamak için bazen durup hangi elimle kalem tuttuğumu düşünmem gerekiyor. Araba kullanmak bile benim için çok kolay bir iş sayılmaz. Yürürken çiklet çiğnemekte zorlananlardanım yani. Üstelik beden kitle endeksim, Dünya Sağlık Örgütü standartlarına göre aşırı kiloluyla, birinci derecede obez arasında gidip geliyor.
Ama ne oldu? Kürek çektim. Hem de çok keyif alarak, hiç zorlanmadan.
Deneme dersine katılan diğer 16 arkadaşıma da sordum, dört kişinin daha önce deneyimi varmış ama ilk kez kürek çeken herkes benimkine benzer bir memnuniyet içinde ve benimle hemfikir: Evet, bu spor herkese göre…
Konuya merak sarıp sonradan yaptığım araştırmalar da aynı şeyi söylüyor: Bu sporu hareket kabiliyeti kısıtlı olmayan herkes yapabilir. Profesyonel olarak da devam edilecekse ideal başlama yaşı 12 ama her yaşta başlanabilir. Uzun bacaklı olmak ve zayıf olmak bir avantaj ama hiç de gerekli değil.
Nerede yapılır?
Deneme dersini organize eden arkadaşımız Bülent, Altınboynuz Spor Kulübünü seçmişti. Haliç kıyısında, Hasköy’de bir kulüp burası. Aynı yerde başka organizasyonlar da var. Çevreden edindiğim bilgiye göre, Anadolu yakasında sahilde de kürek çekebileceğiniz, ders alabileceğiniz epey spor kulübü mevcut. Fakat arkadaş grubumuzdaki hem Haliç’te hem denizde kürek çekmiş olanlar, Haliç’i daha çok sevdiklerini söylediler, zira su daha durgun ve manzara da güzelmiş, öyle dediler.
Gerçekten de bir kez tekneye binince, pek etrafa bakmak aklınıza gelmiyor ama sanki insan kendini Haliç’te daha bir güvende hissediyor. Yanınızdan sürat teknesi ya da tanker geçip dengenizi bozacak hali yok. Üstelik Anadolu yakasında oturuyor olsanız bile Haliç’teki kürek spor kulüplerine ulaşmak çok kolay, bir metrobüse atlamaya bakıyor. Halıcıoğlu durağında inip azıcık yürüyorsunuz.
Ama sonuçta, Bülent’in dediği gibi, her tarafı suyla kaplı İstanbul’da yaşıyoruz, kürek yapmayalım da ne yapalım?
Haklı. Kürek, son zamanlarda çoğalan yürüyüş ve bisiklet yollarını kat etmekten daha zevkli geldi bana. Üstelik karada olduğu gibi, siz kaptırmış giderken yolunuzun üzerine park etmiş araçlara rastlamanız da pek mümkün değil.
Kaça mal oluyor?
Bizim aldığımız bir saatlik deneme Ağustos 2025 için kişi başı 1500 lira. Ama hem Bülent torpil yaptı hem de kalabalığız diye çok daha uygun bir fiyata aldık deneme dersimizi.
Deneme dersinden benim kadar keyif alıp devam etmek isteyenler için her kulüpte benzer bir uygulama varmış. 4-8-12 ya da sınırsız saat ders içerecek şekilde aylık ders paketi satın alabiliyorsunuz. Kaç saat seçtiğinize bağlı olarak aylık ücretler de 2950 ile 5400 lira arasında değişiyor.
Dersi satın alıyorsunuz ve sonra uygulamadan size uygun saati işaretleyip derse geliyorsunuz. Eğitmenler de sizi, deneyiminize ve başka özelliklerinize göre eldeki teknelere dağıtıp denize çıkarıyorlar.
İsterseniz özel ders de mümkün. Sekiz saatlik özel ders 12 bin lira…
İhtiyacınız olan ekipmana gelince… Aslında ekstra hiçbir şeye ihtiyacınız yok. Kaymayan bir spor ayakkabısı ama hani olur da ıslanırsa, ıslandı diye üzülmeyeceğiniz cinsten, içinde rahat edebileceğiniz terletmeyecek bir giysi. Derinizin açıkta kalan kısımları için koruyucu bir krem ve tepenize güneş geçmesin diye rüzgârda uçup gitmeyecek bir şapka. Tabii bir de güneş gözlüğü. Hepsi bu.
Fış fış kayıkçı
Başlamadan önce dörder kişilik gruplara bölünüyoruz. İsteyen, istediğiyle takım oluyor. Bizim dört kişilik takımda 30 yaşındaki kızım da var.
Bana dönüp, gözlerini kısıp sinsi sinsi gülüyor:
“Ayşe Hanım... Çocukken ‘fış fış kayıkçı’ oynayıp geçmiştiniz. İşte o an geldi, gerçekten fış fış kayıkçı yapacağız seninle.”
Her ekibe bir eğitmen düşüyor. Bizim eğitmenimiz, lise yıllarından beri bu sporu yapan Burak, bize kısaca tekneyi tanıtıyor. Sonra küreği anlatıyor, tabak gibi olan uç kısım pala, orta kısmı bilezik ve topaç denilen baş kısmı.
Küreğin aslında kolla değil, bacakla yapılan bir spor olduğunu, bele yüklenmek yerine bacaktan kuvvet alınması gerektiğini, küreğin yalnızca pala kısmının suya girmesinin yeterli olacağını, palanın da suya dik girmesi gerektiğini anlatıyor.
Fayn editörlerinden Semin’in en çok merak ettiği sorulardan birinin yanıtını biz sormadan anlatmaya başlıyor; bu gözümüze dar gelen tekneye, suya düşmeden nasıl bineceğiz?
Bir ayağımız karada, diğerini oturacağımız yerin hemen önüne tam ortaya atıyoruz. Yan basmak yok. Zira dengeyi bozmamak gerek. Sonra çömelip, bir elimizle teknenin yanından destek alıp oturağa yerleşiyoruz ve öbür ayağımızı içeri alıyoruz. Oturunca da önümüzdeki pedal gibi kısma, ayaklarımızı sabitliyoruz.
Kürekler beklediğimden ağır, en azından karada, denizdeyse gayet hafifler. Onları da tutarken başparmakları yandan bastırıp, diğer parmaklarla kavramak gerek.
Eğitmenimiz kürekleri nasıl çekeceğimizi gösteriyor ama bir hareket tarif edildiğinde pek anlamam, gözlemlemek de o kadar etkili bir öğrenme yöntemi değil benim için. İlla denemem lazım. Yola çıkınca çözeriz, kervan su yolunda düzülür.
Zaten deneme dersinin anlatım kısmı da 15 dakika falan sürüyor. Kendimizi bir anda iskeleden ayrılırken buluyoruz. Heyecanlandım mı ne?
Beceriksizliğin zirvesi: Ayşe küreğe karşı
Giriş dersinden hatırladığım sol elimin hareket tamamlanınca üstte kalması gerektiği ama benim kollarım hep birbirine giriyor, bir bakıyorum sağ kolum üstte kalmış. Direksiyon dersleri sırasında nasıl bir anda kollarım düğüm oluyorsa, öyle oluyor. Küreklerim de benden bağımsız hareket ediyorlar, biri suya giriyor, öbürü havada geziyor.
Ben böyle beceriksizce debelendikçe arkamdaki arkadaşım, teknemizin onurunu kurtarmak için iyice asılıyor küreklere. Tekfur gemisinde kürek mahkûmu olmuş levent gibi mübarek, kürekleri ta dibine kadar sokmaya çalışıyor denize. Arkamdan bana sesleniyor:
“Ayşeciğim, sanki bizim kürekler, daha çok fırıncı küreğine benzedi.”
Eğitmenimiz benim havada gezen küreğimin de arkadaşımın derine daldırdığı küreğinin de yanlış olduğunu söylüyor.
Bir 20-25 dakika debelenip duruyoruz.
Ve… bir şey oluyor.
Birden her şey tıkır tıkır işlemeye başlıyor. Bir anda bir uyum yakalıyoruz, o uyumu yakaladıkça su üzerinde adeta kayıyoruz. Anlıyorum ki hiç öyle büyük hareketlere, kastırmaya falan gerek yok, çok sakin ve yumuşakça, aşırı efor sarf etmeden de ilerlemek mümkün.
O anda… Ben Haliç’te değilim. Bulutların üstündeyim.
Ve düşündüğüm tek şey: Alaaddin’in halısı varsa, bu da benim kürekli versiyonum.
Artık hep Haliç’teyim
Uzun süren bedensel aktivitelerden sıkılan ben, vaktin nasıl geçtiğini anlamıyorum bile. Bedenim, ruhum ve zihnim yenilenmiş hissediyor.
Karaya çıkınca önce kürekleri nasıl taşıyacağımızı öğretiyorlar bize, en sonunda da tekneyi hep beraber bir ucundan tutup kaldırarak, elden ele nasıl karaya çıkartacağımızı…
Zira bu asil spor aynı zamanda bir dayanışma sporu, belki de tam bu yüzden, kalplere iyi geliyor!
İşimiz bitince hemen yanı başımızdaki İBB su sporları merkezinde, kürek çekmenin tadı damağımızda kahvemizi içiyoruz.
Fayn deneyimledi, ben yaşadım, ruhumla hissettim, kaslarımla çektim.Ve şimdi diyorum ki:
“Fış fış kayıkçı, bu yolda artık ben de varım.”
Yazan:
Ayse Karabat
ODTÜ Siyaset Bilimi bölümünü bitirdi. 1994’ten itibaren çeşitli radyo, TV ve gazetelerde çalıştı. Filistin’de ve Lübnan’da yaşadı. Kudüs’ün Gönüllü Sürgünleri ve Suriye Savaşları adlı iki kitap yazdı.
