ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a başlattığı savaşa karşı İran’ın hamlesi hem İsrail’e hem de Körfez ülkelerindeki ABD hedeflerine yönelik füze ve dron saldırılarıyla misilleme yapmak oldu. İran, Güney Kıbrıs’taki RAF Akrotiri üssünü de insansız hava aracıyla vurdu.
İran’ın füzelerin dışında misilleme saldırılarında kullandığı en etkili insan hava araçlarından biri Şahid-136 kamikaze dronları. Şahid-136’lar vurdukları hedeflerde önemli hasara da yol açtı.
Ayse Karabat
Devrim Muhafızları’na bağlı bir şirket tarafından 2021’den beri üretilen Şahid-136 dronlarının 2 bin kilometrelik uzun bir menzili var. Sahip olduğu vurucu güce karşılık milyon dolarlık füzelerin maliyetiyle kıyaslandığında gayet makul bir fiyata üretiliyor. Her bir Şahid-136’’ın maliyeti sadece 35 bin dolar.
Dronların önemli avantajlarından biri radarlara ve hava savunma sistemlerine yakalanmasının zor olması. İran, maliyetinin düşüklüğü de göz önüne alındığında Şahid-136’ları çokça ve hızla üretme kapasitesine sahip.
The New York Times, İran’ın misilleme saldırılarına ait sosyal medya videolarında da Şahid-136’ların tespit edildiğini yazdı. Dronların Bahreyn ve Suudi Arabistan’da kullanıldığını gösteren görüntüler paylaştı.
İran’ın ürettiği Şahid tipi insansız hava araçlarının bir başka modeli de Şahid-131’ler. Menzilleri daha kısa, 700-900 kilometre arasında.
Her ikisi de “fırlatıldıktan sonra yörüngesini değiştirme yeteneğine sahip motorlu bir mühimmat" tanımına uydukları için güdümlü füze olarak da sınıflandırılıyorlar.
Şahid serisi SİHA’ların ilk doğrulanmış kullanımı, Eylül 2019'da Suudi Arabistan'ın petrol tesislerine yönelik saldırılarda oldu. İran’ın, bu dronları Yemen'deki Husiler gibi kendisine yakın gruplara verdiği de söyleniyor.
Fayn
Rusya da Ukrayna’da kullanıyor
Şahid-136’ları 2022’den beri Rusya’nın Ukrayna’ya düzenlediği çeşitli saldırılarda da görüyoruz.
Kiev yönetimi, Rusya’nın 17 Ekim 2022'de başkent Kiev'e SiHA’larla düzenlediği saldırının İran tarafından verilen Şahid-136 tipi kamikaze insansız hava araçlarıyla gerçekleştirildiğini duyurmuş ve İran ile diplomatik ilişkileri tamamen kesmeye hazırlandığını açıklamıştı. Aynı yıl AB ve İngiltere de Rusya’ya SİHA sattığı gerekçesiyle İran’a yönelik yaptırım kararı almıştı.
Maliyet avantajı Ukrayna sahasında da görüldü. Ukrayna’nın Şahid-136’lara karşı kullandığı silahlardan biri İngiliz havadan havaya füzeleri ASRAAM. Ama bir Şahid-136’nın maliyeti 35 bin dolar, her bir ASRAAM’ın maliyeti ise 225 bin dolar.
Rusya, İran’dan aldığı dronların başarılı olması üzerine üretimi de kendi ülkesine taşıdı. Şahid-136’ları artık Rusya’nın doğusundaki bir fabrikada da üretiliyor. Ruslar bu dronları modifiye ederek yeteneklerini de geliştiriyor. Şahid-136’ların artık omuzdan fırlatılan ısı güdümlü füzeleri (MANPADS) taşıdığına dair görsel kanıtlar var.
