Ekonomi dünyasının prestijli yayını Forbes, her yıl yayınladığı “30 Under 30” listesi ile 30 yaşın altındaki 30 ismi “geleceği inşa eden dâhiler” olarak gösteriyor.
Ama son yıllarda bu liste başarı öyküleri kadar, listede yer alan bazı isimlerin suç dosyaları ile gündemde.
Bir zamanların yıldız girişimcileri, bugün dolandırıcılık suçları ve hapis cezalarıyla manşetlerde yer alıyorlar. Hatta Forbes, 2023 yılında öz eleştiri yaparak kendi listelerinden oluşan bir “Utanç Listesi” (Hall of Shame) bile yayınlamak zorunda kaldı. Milyar dolarlık dolandırıcılıklardan kimlik hırsızlığına uzanan kabarık dosyanın son halkası ise tanıdık bir isim: 2025 listesinin yeni kazananlarından Gökçe Güven. Kendisi yıldız listesinden mahkeme koridorlarına taşınan tek isim değil. İşte Forbes’un “geleceğin dâhileri” arasında gösterdiği tartışılan isimler.
Sam Bankman-Fried (FTX Kurucusu - 2021 Finans Kategorisi)
Kripto dünyasının “dâhi çocuğu” olarak 2021'de Forbes listesine giren Sam Bankman-Fried, kurucusu olduğu FTX borsasını sadece birkaç yılda 32 milyar dolarlık bir dev haline getirdi. Pandemi dönemindeki kripto çılgınlığının yüzüydü; dağınık saçları ve şortuyla "ezber bozan milyarder" imajı çiziyordu. Ancak 2022'nin kasım ayında her şey sadece 10 gün içinde yerle bir oldu.
ABD Adalet Bakanlığı'nın “tarihin en büyük finansal dolandırıcılıklarından biri” olarak tanımladığı bu çöküşün ardında, müşterilere ait 8 milyar dolardan fazla paranın gizlice buharlaştırılması var. Sam Bankman-Fried yedi farklı suçtan mahkum edildi. Dev miktardaki paranın, sadece batan şirketlerin borçlarını kapatmak için değil, aynı zamanda siyasi nüfuz elde etmek amacıyla yapılan milyonlarca dolarlık bağışlar ve kişisel lüks harcamalar için kullanıldığı ortaya çıktı. Bir zamanlar imparatorluğunu yöneten “dahi çocuk”, şimdi 25 yıllık hapis cezasını çekmek üzere podyumdan hücreye transfer oldu.
Charlie Javice (Frank Kurucusu - 2019 Finans Kategorisi)
Öğrencilerin kredi süreçlerini kolaylaştırma vaadiyle 2016'da kurulan Frank, kısa sürede Silikon Vadisi’nin gözdesi oldu. Kurucusu Charlie Javice, henüz 23 yaşındayken Forbes listesine girmişti. 2021 yılında dev banka JPMorgan Chase, Frank’i 175 milyon dolara satın aldı. Ancak büyük bir sorun vardı: Şirketin iddia ettiği 4 milyon 250 bin kullanıcısından sadece 300 bini gerçekti.
Javice, bankanın kullanıcı sayısını doğrulama talebine karşılık bir veribilimciye milyonlarca sahte isimden oluşan bir liste hazırlatmıştı. Sahtekarlığı gizlemek için dışarıdan gerçek öğrenci verileri satın almaya çalışsa da JPMorgan’ın pazarlama kampanyası sırasında tüm yalanlar ortaya çıktı. Eylül 2025’te sonuçlanan davada Javice; banka dolandırıcılığı ve komplo suçlarından 85 ay hapis cezasına çarptırıldı ve 300 milyon dolardan fazla tazminat ödemesine hükmedildi.
Elizabeth Holmes (Theranos Kurucusu - 2014 Sağlık Kategorisi)
Stanford Üniversitesi’ni yarıda bırakarak Theranos’u kuran Elizabeth Holmes, tıp dünyasında devrim yapacağını iddia ettiği bir buluşu duyurdu. Sadece parmak ucundan alınan kanla, yüzlerce tıbbi test yapabilen "Edison" adında mucizevi bir cihaz… Forbes onu "Kendi çabasıyla milyarder olan en genç kadın" ilan edip kapağına taşıdığında, Theranos’un değeri 9 milyar doları aşmıştı.
Ancak ortada bir sorun vardı, cihaz aslında çalışmıyordu. Şirket, testleri yapmak için rakip firmaların cihazlarını gizlice kullanıyor ve yatırımcıları yüz milyonlarca dolar dolandırıyordu. 2022 yılında sonuçlanan davada Holmes, dolandırıcılıktan suçlu bulundu. Bir zamanlar siyah boğazlı kazağıyla Silikon Vadisi’nin dâhisi olarak alkışlanan Holmes, şimdilerde Teksas’taki bir federal hapishanede 11 yıl 3 aylık cezasını çekiyor.
Martin Shkreli (Turing Pharma Kurucusu - 2013 Finans Kategorisi)
İş dünyasında "Pharma Bro" lakabıyla tanınan Martin Shkreli, 2013'te Forbes listesine girdiğinde parlak bir hedge fon yöneticisi olarak görülüyordu. Ancak 2015 yılında, hayati önem taşıyan bir ilacın haklarını satın alıp fiyatını bir gecede yüzde 5000 (13,5 dolardan 750 dolara) artırmasıyla "Amerika’nın en nefret edilen adamı" ilan edildi. Shkreli'nin hapse girmesi yatırımcılarını bir "saadet zinciri" (ponzi) mantığıyla dolandırdığının ortaya çıkmasıyla oldu.
2018'de menkul kıymet dolandırıcılığından suçlu bulundu. 7 yıl hapis cezası aldı, ilaç sektöründen ömür boyu men edildi ve 64 milyon dolar para cezasına çarptırıldı. Shkreli, 2022'de tahliye edildi.
Gökçe Güven (Kalder Kurucusu - 2025 Finans Kategorisi)
Forbes’un 2025 listesiyle dünyaya ‘’geleceğin dâhisi’’ olarak tanıttığı isimlerden biri olan Gökçe Güven’in parıltısı pek uzun sürmedi, ABD'de film senaryolarını aratmayan bir iddianameyle tutuklandı. Kurucusu olduğu finans teknolojisi girişimi Kalder ile yatırımcılardan 7 milyon dolar toplayan Güven, iddialara göre bu başarıyı tamamen "hayali bir evren" üzerine kurmuştu.
New York Güney Bölgesi Savcılığı’na göre Güven, sistematik bir dolandırıcılık yöntemi izledi. Yatırımcılara şirketin mali durumunu şişirilmiş rakamlarla sunarken, arka planda gerçek verilerin olduğu gizli bir defter daha tutuyordu. Ayrıca aralarında hiçbir anlaşma bulunmayan dünya devi markaları, yatırımcıları ikna etmek için aktif müşteri gibi gösterdiği iddia ediliyor.
İddianamedeki en çarpıcı detay ise vize sahteciliği. Güven'in, öğrenci vizesi bittikten sonra ABD'de kalabilmek için sadece dâhilere verilen O-1A (Olağanüstü Yetenek) vizesine başvurduğu; bu süreçte tanınmış iş insanlarının imzalarını taklit ederek kendine sahte referans mektupları yazdığı öne sürülüyor.
Güven, ABD Savcısı Jay Clayton’ın “Girişimcilik maskesi altına gizlenen dolandırıcılık” olarak tanımladığı davada; menkul kıymet dolandırıcılığı, vize sahtekarlığı ve nitelikli kimlik hırsızlığı gibi suçlardan 52 yıla kadar hapis istemiyle yargılanıyor. Tesadüf o ki davanın yargıcı, Sam Bankman-Fried’ı mahkum eden Lewis Kaplan. Forbes’un listesine girenler önceleri yatırımcıların gözdesi olurdu. Son dönemdeyse bu örnekler yüzünden FBI’ın radarına girmenin de en hızlı yolu olmaya başladı.
Yazan:
İrem Akcan
Yeni Medya öğrencisi. Dijital kültür, platform politikaları ve görsel hikaye anlatıcılığı üzerine odaklanıyor.
