> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://www.fayn.press/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# Leyleklerin ölüm yolu: Türkiye
- URL: https://www.fayn.press/leyleklerin-olum-yolu-turkiye/
- Published: 2026-08-20T16:15:32.000Z
- Updated: 2026-08-20T20:37:55.000Z
- Description: Ormanlarımızı yakan denetimsiz elektrik hatları, göç yolunda leylekleri de öldürüyor. Bir haftada 150’den fazla leylek, elektrik akımına kapılarak öldü. Leyleklere güvenli bir göç rotası sağlamak çok mu zor?
- Author: Zekiye Kaçak Bakırhan
- Tags: çevre

Geçen yıl hayatını kaybeden ve leyleklerin babası olarak bilinen [Ziraat Profesörü İsmet Arıcı’nın](https://www.trakus.org/tr/haber/5196/dogaya-adanmis-bir-omur---leylek-lerin-babasindan-aci-haber--?ref=fayn.press) vasiyet gibi son isteklerinden biriydi: “Leylekler elektrik tellerinde ölmesin.”

Hayatının son dönemini Alman eşi Franziska Arıcı ile birlikte leyleklerin korunmasına adamıştı [İsmet Hoca](https://www.trakus.org/tr/haber/5196/dogaya-adanmis-bir-omur---leylek-lerin-babasindan-aci-haber--?ref=fayn.press). Bursa’da Ulubat Gölü çevresindeki köylerde, elektrik hatlarının yalıtımının yapılmasını, yüzlerce elektrik direğinin tepesine akım geçirmeyen yapay leylek yuvaları yerleştirilmesini büyük bir mücadele sonucu başarmıştı. 

[Yaren leylek ve Âdem Amca kavuşmasının](https://tr.wikipedia.org/wiki/Yaren%5F%28leylek%29?ref=fayn.press) 15 yıldır tekrarlandığı [Eskikaraağaç köyü](https://tr.wikipedia.org/wiki/Eskikaraa%C4%9Fa%C3%A7?ref=fayn.press), Profesör Arıcı ve eşi Franziska’nın çabalarıyla 2011 yılında Avrupa Leylek Köyleri Birliği’ne Türkiye’den kabul edilen tek köy olmuştu.

Bursa Karacabey’de 8 Ağustos’ta meteor yağmurlarını izlemek için binlerce insanın katıldığı [buluşmada](https://www.fayn.press/yildizlarin-altinda-25-bin-kisi-perseid-meteor-yagmuru/), Franziska Arıcı kısa bir konuşma yaptı. Eşinin son isteğini hatırlattı ve “Leylekler artık sizlere emanet,” dedi. 

Leyleklerin babasının vasiyetine sahip çıkabildiğimizi söylemek zor. Türkiye, leylekler için her yıl biraz daha tehlikeli bir yere dönüşüyor çünkü. 

Keşke göçmen kuşların en önemli geçiş güzergahlarından biri olan Türkiye, leylekleri korumak için verilen örnek mücadelelerle, Yaren leylek ve Âdem amcanınki gibi çok özel hikayelerle konuşulsa hep. Ama son yıllarda en çok da önlenemeyen toplu leylek ölümleriyle gündeme geliyor. Yıllardır önlem alınmayan elektrik dağıtım hatları ve demiryolu elektrifikasyon sistemleri, Türkiye rotasını leylekler için bir ölüm tuzağına çeviriyor. 

![](https://storage.ghost.io/c/9a/00/9a00467e-b8cd-4760-bde0-7d1981219bc4/content/images/2026/08/leyleklerin-olum-yolu-06_fayn.png)

## Leylekleri de koruyamıyoruz

Göçmen kuşların en önemli geçiş güzergahlarından biri olan Türkiye, her yıl leyleklerden kartallara yüz binlerce göçmen kuşa ev sahipliği yapıyor. Dünyadaki leylek nüfusunun yüzde 90’ı göç rotası olarak İstanbul’u kullanıyor. İlkbahar döneminde Afrika’dan Avrupa’ya göç eden 400 bin civarı leyleğin, İstanbul semalarından geçtiği tahmin ediliyor. 

Avrupa’dan Afrika’ya dönüşse daha kalabalık. Leylekler, aralarına yeni katılan yavrularıyla birlikte özellikle ağustos ve eylül aylarında Afrika’ya doğru dönüşe geçiyor. Bir milyon civarı leyleğin İstanbul hava sahasını özellikle de Sarıyer, Çamlıca tepeleri, Büyükçekmece ve Küçükçekmece hattını kullandığı tahmin ediliyor. 

Ağustos ayının ikinci haftasıyla birlikte leyleklerin geriye göçü başladı. Avrupa’dan Afrika’ya dönüyorlar ya da onlarcası gibi dönemiyorlar. Dönüş yolculuğu daha yeni başlamışken, leyleklerin hayatı mola için kondukları bir elektrik direğinde acı bir şekilde sona erebiliyor. İstanbul Küçükçekmece’de olduğu gibi. 

Küçükçekmece Gölü’nün kuzeyindeki Tahtakale mevkisinden Bahçeşehir’e uzanan hat boyunca, son bir haftada onlarca leylek ölü halde bulundu. Leyleklerin demiryolu hattındaki elektrifikasyon tellerinde elektrik akımına kapılarak öldükleri düşünülüyor. 

![](https://storage.ghost.io/c/9a/00/9a00467e-b8cd-4760-bde0-7d1981219bc4/content/images/2026/08/leyleklerin-olum-yolu-04_fayn.png)

Kuş gözlemcisi Erdem Kuruca’nın ortaya çıkardığı leylek ölümleri üzerine çevreciler alanda çalışma yaptı. 101 leylek ölüsü tespit edildi. Bölgedeki leylekler, ölüm saçan tellere konmasınlar diye sopalarla uzaklaştırılmaya çalışıldı. 

Leylekleri uzaklaştırmak için dronlar da kullanıldı. Yaralı bulunan yedi leylek, İstanbul Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi’ne götürüldü. Leyleklerden bazıları yolda çevrecilerin kucağında yaşamını kaybetti. 

Demiryolları Bölge Müdürlüğü, toplu leylek ölümlerinin yaşandığı noktada acil önlemler alınacağını duyurdu. Ölü leylekleri bulan kuş gözlemcisi Erdem Kuruca, kalıcı adımlar atılması gerektiğini söylüyor:

> *“Direklerin üzerinde kocaman ‘ölüm tehlikesi’ yazıyor ama leylekler okuryazar değiller ne yazık ki. Bu türler kilometrelerce yol katediyor. Üreme alanlarına ulaşabilmek adına, çölleri, denizleri ve nicesini aşıyorlar ve sonrasında gelip aşamadıkları şey, bu elektrik telleri oluyor. Şu an göçün daha başlangıcındayız, on binlerce leylek daha gelecek. TCDD Bölge Müdürlüğü’nün duyurusu gerçekten önemli ve sevindirici. Ancak bizim için önemli olan başta Trakya ve Marmara olmak üzere göç yolları üzerindeki riskli demiryolu ve elektrik hatlarının belirlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması, kalıcı adımlar atılması.”*

![](https://storage.ghost.io/c/9a/00/9a00467e-b8cd-4760-bde0-7d1981219bc4/content/images/2026/08/leyleklerin-olum-yolu-08_fayn.png)

## Leylek ölümleri artıyor

İstanbul Silivri’deki Alipaşa Köyü’nde yalıtım yapılmayan elektrik direkleri de leylekler için bir ölüm hattına dönüşmüş durumda. Köyün üzerinden geçen leylek sürüleri konaklamak için kondukları direklerde elektrik akımına kapılarak ölüyor. Mahalle sakinleri her sabah direklerin altından ölü leyleklerin toplandığını, her gün ölü leyleklere yenilerinin eklendiğini iddia ediyor. 

Silivri Alipaşa’daki çiftliğinde organik tarım yapan Melike Müezzinoğlu, toplu leylek geçişlerine rağmen yetkililerin önlem almadığını söylüyor: 

> *“15 yıldır leylek sonbahar göç gözlemi yapıyorum. Bir haftada binlerce leylek bizim ekolojik tarım çiftliğimizle sahil kısmındaki çiftliğin arasında konakladı. Bu sürede Rüzgar Enerjisi Santrali (RES) nakil hatları ve normal akım hatları çalışmaya devam ediyordu. Sadece iki kilometrelik bir bölgede bizzat saydığım ölü leylek sayısı 21\. Bir adet yaralı leylek fakülteye götürüldü.”*

Tekirdağ Marmaraereğlisi Bahçelievler Mahallesi’nden de üzücü görüntüler geldi. Mahalledeki yüksek gerilim hattı boyunca bir tarlada 30 leylek ölü bulundu. 

Marmaraereğlisi Çevre Gönüllüleri Derneği Başkanı Mine Olgaç, ölü leyleklerde yanık izleri olduğunu söylüyor:

> *“Burası çok rüzgâr alan bir bölge. Elektrik tellerinin birbirine çarpması sonucu kondukları anda çarpılıp öldüklerini düşünüyoruz. Avcıların da çok tercih ettiği bir bölge, leylek vurduklarını duymuştum ama öyle bir olay değil, yanık izleri vardı leyleklerde. Ben olay günü bölgeye gittiğimde çiftçi bir arkadaşımız, ‘Bu kadar olmuyordu ama her zaman olan doğal bir olay’ dedi bize. İnsanların umursamazlığı var. Bu nasıl doğal bir olay olabilir, tamamen insan ihmali sonucu.”*

![](https://storage.ghost.io/c/9a/00/9a00467e-b8cd-4760-bde0-7d1981219bc4/content/images/2026/08/leyleklerin-olum-yolu-01_fayn.webp)

![](https://storage.ghost.io/c/9a/00/9a00467e-b8cd-4760-bde0-7d1981219bc4/content/images/2026/08/leyleklerin-olum-yolu-02_fayn.webp)

![](https://storage.ghost.io/c/9a/00/9a00467e-b8cd-4760-bde0-7d1981219bc4/content/images/2026/08/leyleklerin-olum-yolu-03_fayn.webp)

Bölgede elektrik dağıtımından Trakya Elektrik Dağıtım şirketi TREDAŞ sorumlu. Şirketin kurumsal iletişim uzmanı Şafak Şanlı, leyleklerin öldüğü hat boyunca bakım çalışması yapılacağını söylüyor: 

> *“Normalde önlem amaçlı, izolasyon çalışmaları yapıyoruz, leylek yuvaları yerleştiriyoruz. Orası geçen sene göç güzergahında değildi, leylekler bu sene o rotayı da kullanmaya başlamış. Önümüzdeki hafta üç kilometrelik hatta, aralıklarla izolasyon çalışması gerçekleştirilecek. Planlı elektrik kesintileriyle gerekli bakım çalışmaları yapılacak.”*

Göçmen kuşların farklı rotaları kullanmaya başlaması bir mecburiyet aslında. Kuş Kolektifi’nden Seda Elhan, kuşların konaklama alanları daraldığı için riskli alanlara yöneldiğini söylüyor: 

> *“Mersin ve Eskişehir gibi farklı bölgelerden gelen benzer bildirimler, yaşananların tek bir noktadaki olaydan ibaret olmadığını gösteriyor. Güvenli konaklama alanlarının azalması, kuşların enerji ve demiryolu hatları gibi riskli yapılarda toplanma ihtimalini artırabiliyor. Bu nedenle göç döneminde yaşanan bu tür vakaların yalnızca tek tek olaylar olarak değil, kuşların göç ve konaklama davranışlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.”*

## Leylekleri elektrik çarpmasından korumak mümkün mü?

Aslında göçmen kuşları elektrik çarpmasından koruyabilmek için bazı umut verici çalışmalar var. Bu çalışmalardan örnekler veren Doğa Derneği Koruma Programı Koordinatörü Dr. Şafak Arslan, kalıcı bir çözüm için daha kapsamlı bir çalışmanın şart olduğunu vurguluyor: 

> *“2020 ve 2021 yılları arasındaki çalışmalarımızda, elektrik çarpmasının, süzülerek göç eden türler arasında başlıca tehditlerden biri olduğunu ortaya koyduk. O dönem dağıtım şirketleri de bu konuda sınırlı bilgiye sahipti. Toroslar ve Ankara’da elektrik şirketleriyle birlikte izolasyon çalışmaları yaptık ve bu alanlarda elektrik çarpması vakasının sıfıra indiğini gördük.* 

> *Son dönemde bir Avrupa Birliği çalışması kapsamında, İstanbul, Ankara, Toroslar ve Osmaniye hattında beş binden fazla elektrik direğinin izole edilmesi çalışması başlatıldı. Güvenli göç yolları hedefimiz var. Bu sadece dağıtım şirketlerinin sorumluluğunda olan bir şey değil; demiryolları gibi kamu kurumlarının, güneş ve rüzgâr enerji santraline sahip olan kuruluşların iletim hatlarının da güvenli hale getirilmesi gerekiyor.”*

![](https://storage.ghost.io/c/9a/00/9a00467e-b8cd-4760-bde0-7d1981219bc4/content/images/2026/08/leyleklerin-olum-yolu-07_fayn.png)

## Leylekleri koruyamayan ve koruyan ülkeler

Leyleklerin sonbahar göç yolculuğu yeni başlamışken başka birçok ülkeden de üzücü haberler kayıtlara geçiyor. İsrail’de Tovlan çöplüğü yakınlarında 30’dan fazla ölü leylek [bulundu.](https://www.jpost.com/environment-and-climate-change/article-905741?ref=fayn.press) Leyleklerin elektrik akımına kapılarak öldüğü belirlendi. Bulgaristan’da da Gabrovo’daki bölgesel katı atık depolama sahası yakınlarında, 20’den fazla leylek elektrik akımına kapılarak [öldü.](https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1182692-over-20-dead-storks-found-near-gabrovo-electrocution-suspected?ref=fayn.press) 

Bazı ülkelerse leylekleri elektrik hatlarından koruyabilmeyi yıllar önce kalıcı önlemlerle büyük ölçüde başarmış görünüyor. Mesela Almanya. 1970'li ve 80'li yıllarda Almanya'daki genç leylek ölümlerinin %60'ından fazlası elektrik çarpması kaynaklıydı. Federal Doğa Koruma Kanununa eklenen kuş koruma maddesiyle, tüm orta gerilim elektrik direklerinin yalıtılması ve değiştirilmesi, elektrik dağıtım şirketlerinin yasal zorunluluğu oldu. 

Avrupa’da en yoğun leylek nüfusuna sahip ülkelerden Macaristan’da da yıllarca her göç sezonunda trafo patlamaları sonucu yüzlerce leylek ölüyordu. “Kuş Dostu Macaristan” projesiyle ülkedeki tehlikeli hatların haritası çıkarıldı, yalıtımları yapıldı. Yeni yapılan tüm hatların yer altından geçirilmesi zorunlu oldu. 

İspanya’da da açık çöp depolama alanlarının yakınındaki yalıtımsız hatlar, geçmişte leylekler için tam bir ölüm tuzağıydı. Doğal hayatı koruma derneklerinin yoğun baskısıyla enerji şirketleri milyonlarca euroluk bütçelerle hatları yeniledi. Çöplüklerin çevresindeki binlerce elektrik direği, kuş korumalı hale getirildi.

## Dünyanın ilk leylek hastanesinden bugünlere

İhmaller sonucu katliama varan leylek ölümlerinin yaşandığı bu coğrafyada, bir zamanlar leyleklerle kurulan bağ çok daha güçlüydü belki de. 

Dünyanın ilk leylek hastanesinin 19\. yüzyılda Osmanlı döneminde Bursa’da kurulduğu pek bilinmiyor mesela. “Gurabahane-i Laklakan” yani “Yaralı Leylekler Hastanesi”nde uzun yıllarkanadı veya bacağı kırık, uçamayacak durumda olan leyleklerin ve göçmen kuşların tedavisi yapıldı. 

1931’de kapatılan ve yıllarca atıl kalan bu hastane binası, 2010 yılında yeniden hizmete açıldı. Şu anda sadece göçmen kuşlara değil, sokak hayvanlarına da hizmet verilen bir hastane burası. 

Yine Bursa’da onlarca yıl önce yaşanan eşi benzeri görülmemiş bir olay, bu topraklarda leylek ve insanlar arasındaki bağın ne kadar güçlü olduğunun anlaşılabilmesi için önemli.

1934 yazında Bursa Orhangazi'de kartalların bir leylek yuvasına saldırıp yavruları öldürmesi üzerine, yüzlerce leylek kartallara karşı bir savaş başlattı. Günlerce süren, Aydın semalarına kadar yayılan ve başka bölgelerden leyleklerin de desteğe geldiği çatışmalar sonucunda, çok sayıda leylek ve kartal yaşamını yitirdi. Sadece [Türkiye’deki ulusal basın değil](https://www.sozcu.com.tr/cogu-kisi-bilmiyor-uzerinden-91-yil-gecti-turkiye-de-kartallar-ile-leylekler-arasinda-aylarca-suren-p198175?ref=fayn.press), *The Newyork Times* gibi dünya gazeteleri de günlerce bu olayı manşetlerinden [aktardı.](https://www.nytimes.com/1934/12/02/archives/storks-defeat-eagles.html?ref=fayn.press) 

Çatışma bölgelerinde yere düşen yaralı leylekler, köylüler tarafından hemen koruma altına alındı, evlerde tedavi edildi. Dönemin gazete kayıtlarına göre, Aydın ve çevresindeki bazı binalar, sadece yaralı leyleklerin cerrahi müdahaleleri ve kanat sargıları için geçici revirlere dönüştürüldü. Savaşmaktan bitkin düşen leyleklerin beslenmesi için halk ve yerel esnaf, nehir kenarlarına kilolarca taze balık, et ve sakatat bıraktı. 

![](https://storage.ghost.io/c/9a/00/9a00467e-b8cd-4760-bde0-7d1981219bc4/content/images/2026/08/leyleklerin-olum-yolu-05_fayn.png)

Türkiye leylekleri yine koruyabilir, yeter ki kalıcı adımlar atılsın. Bu adımların atılabilmesi için [Eko Alan](https://ekoalan.movements.mov/?ref=fayn.press) sayfasında kuş gözlemcisi Erdem Kuruca tarafından bir imza kampanyası başlatıldı. Kampanya çağrısının muhatapları, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, TEDAŞ, TEİAŞ, ilgili dağıtım Şirketleri,TCDD ve Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü. 

Kampanyada bu kurumlara riskli demiryolu, iletim ve dağıtım hatlarının acilen belirlenmesi, mevcut risklerin incelenmesi ve göç dönemi devam ederken daha fazla leyleğin ölmesini beklemeden harekete geçilmesi çağrısı yapılıyor. Çünkü leyleklerin daha yeni başlayan göçünün bir buçuk ay daha sürmesi bekleniyor. 

🌱

Fayn’ın özgün haber dosyaları, araştırmaları ve görüş yazılarını okurlar mümkün kılıyor. Bizler işimizi severek ve layıkıyla yapmaya çalışıyoruz. Ancak sizler ücretli aboneliğe gönüllü olursanız sürdürebiliriz. Çünkü bağımsız yayıncılık bunu gerektirir. İkna olduysanız detaylar için sizi [****şuraya**](https://www.fayn.press/abonelik/) alalım.